85 jaar geleden in Oudewater geboren: Editha van den Bergh-Hörmann

Door: Editha van den Bergh-Hörmann (adres en telefoonnummer bekend bij de redactie) en Aad Kuiper

Naar aanleiding van het prachtige boek ‘750 jaar Oudewater in beeld’ schreef mevrouw Editha van den Bergh–Hörmann uit Tiel dit lezenswaardige verhaal.

Editha van den Bergh-Hörmann-OudewaterIk ben 85 jaar geleden (14-9-1930) in Oudewater geboren en woonde daar tot 1950. Het is niet per se mijn bedoeling, dat mijn tekst in een blog komt, maar ik zou graag weten of er nog ‘nakomelingen’ zijn van mijn eerste werkgever (1948) Cor de Lange, die op de Donkere Gaard woonde. Ik kwam daar toen als directie-secretaresse (stenotypiste) te werken bij Cor de Lange,  directeur van Sigarenfabriek Terminus aan de Lange Burchwal te Oudewater.

In het boek heb ik (nog) niets terug gevonden van die toenmalige sigarenfabriek , maar heb het ook nog niet helemaal doorgelezen , wel doorgebladerd en de mooie foto’s bekeken. Het is een prachtig boekwerk.

Nog meer sigaren

Ergens kwam ik wel de naam Gert Vlasman tegen (bij de voetbalvereniging, dacht ik) en toen herinnerde ik mij, dat ene Gert Vlasman sigarenmaker was, toen ik daar op kantoor was. Jan (van) de Klis werkte daar ook; ik meen als sigaren-sorteerder. Er werkten ook enkele meisjes op de verpakkingsafdeling. Ik herinner mij niet zo veel namen meer, maar het kan zijn dat Jan Vlasman daar ook werkte. Ook de naam Theo Snel schiet mij te binnen.

Als ik naar het toilet moest, moest ik door de fabriek lopen en heb dikwijls met belangstelling en bewondering staan kijken bij het met de hand maken van de sigaren: Bolknakken, Corona’s , Havanna’s enz.
Jammer genoeg heb ik er geen foto’s van; een fototoestel had je in die tijd niet zo gauw. Ik weet nog wel dat er sigarenzaken/klanten waren in Tiel, Hes en Wiltens.

Helaas is de fabriek toen gestopt en ben ik in 1950 naar de Betuwe verhuisd, omdat ik via een kennis van mijn ouders daar kantoorwerk kon krijgen.
De werknemers bij Terminus waren allen ouder dan ik, dus zal daar wellicht niemand meer van in leven zijn (het kan wel natuurlijk, als ze hoogbejaard zijn). Cor de Lange zette zich ook zeer in bij de organisatie van de Lichtweek (1948) in Oudewater, waar ik ook nog niets over las.

Er was trouwens nog een concurrent Sigarenfabriek van de Gooyer (of Gooier); ook daarover vind ik niets in het boekwerk. Ik kan dat ook over het hoofd gezien hebben natuurlijk, omdat ik nog niet alles las.

Editha van den Bergh-Hörmann-OudewaterEen foto van de Openbare Lagere School zag ik in ieder geval wel en ook een foto van de kleuterschool van de nonnen. Bij die nonnen was ik van 1945 tot 1948 op de MULO.

Lange Burchwal

Ook zag ik een foto van het schaatsen op de Grote Gracht, waarover wij (mijn zusje en ik) heen mochten lopen in de winter naar de Openbare Lagere School. Wij woonden op de Lange Burchwal tegenover ‘Oudewater Vooruit’ van de familie Van der Steen.
Als kleine meisjes liepen wij dan langs het gebouw over een pad dat tussen de aangrenzende huizenrij naar de gracht liep. Ik meen dat de familie die op de hoek woonde, Bode heette.

Er woonden ook (o.a.) een familie Eikelenstam, Kamermans en Stekelenburg aan die kant van de Lange Burchwal. Aan ‘onze’ kant de families Van Eck, Dekens, politiechef  De Heer en kruidenierswinkel Spriel op de hoek. Oosterlaken was, meen ik, een melkhandel. Wij speelden met de kinderen van die families; we knikkerden, hoepelden, speelden boompje wisselen, enz.

Het is nog een heel ‘verhaal’ geworden, wat ik gewoon even ‘kwijt moest’. Ik hoop dat degenen die dit lezen het leuk vinden, dat ik dit nog even meldde.

We vroegen aan mevrouw Editha van den Bergh-Hörmann of we het verhaal zo mochten publiceren. Dat mocht; maar ze had ook nog een paar aanvullingen.

Inmiddels zijn me ook nog enkele namen van sigarenmakers te binnen geschoten namelijk Leo en Jan de Groot (als ik ’t goed heb). Ook meer namen van buren van de Lange Burchwal schoten me later nog te binnen: Deurloo in woning naast ons.  Die huizen staan er nog, tegenover ‘Oudewater Vooruit’ met die rondingen boven de deuren.

Verhalen, en nog meer verhalen

In 2002 schreef ik een boekje voor mijn familie over mijn leven in Oudewater tot 1950. Toen zou mijn vader namelijk 100 jaar zijn geworden als hij niet op 52-jarige leeftijd was overleden.

En weer wat later, als we Editha van den Bergh-Hörmann gegoogled hebben, blijkt ze nog het een en ander te hebben geschreven: een aantal gedichten en verhaaltjes in het Hemers krantje. Ze blijkt nog enigszins actief op Facebook, vertelt dat ze in 1975 een boekje schreef en tenslotte het volgende:

Editha van den Bergh-Hörmann-OudewaterIk heb ook nog een verhaal over dat boekje in twee krantenartikelen  mogen publiceren.

En met dit bericht wil ik meteen aanvullen, dat ik inmiddels het hele boek nogmaals heb door gebladerd en op blz. 243 inderdaad onderaan in de jaartallenbalk een notitie zag over de lichtweek in 1948.

Wellicht krijgen we nog meer verhalen van deze schrijfster.

24 gedachten over “85 jaar geleden in Oudewater geboren: Editha van den Bergh-Hörmann”

  1. Sylvia Benschop says:

    Waardevolle herinneringen van een oud inwoonster van Oudewater. Leuk om te lezen!

  2. Herman van der Klis says:

    Mooi verhaal mevr. van den Bergh. Als echte Oudewaternaar kan ik mij de meeste mensen die u noemt nog goed herinneren. Jan v.d. Klis bijv. is een oom van mij. Ik ben erg benieuwd naar uw verhalen over Oudewater. Mijn moeder Saartje Prins woonde in de jaren ’30 tot ’50 ook op de Lange Burchwal.

    1. Editha V.d.Bewrgh-Hörmann says:

      Hallo Herman, jouw leeftijd stond niet in de reactie. Maar zal ongeveer die van mijn kinderen zijn als jouw moeder ook tussen ’30 en ’50 op de Lange Burchwal woonde. Mijn zus herinnert zich ene Leendert Prins is dat wellicht ook familie ? Vorige week vond ik nog een geboortekaartje van Herman geboren 7 september 1950, zoontje van J.v.d.Klis en C.P.v.d.Klis v. Mechelen. Jan woonde eerst bij oude Kath.Kerk maar later langs de IJssel, ik ging wel eens bij hem schaken . Herken je deze gegevens? Ik lees je reactie wel.Groetjes,
      Je mag ook mailen : e.berghhormann@outlook.com

  3. Ria Deurloo says:

    Leuk omte lezen ik weet niet meer dat u naast ons woonde, wel weet ik nog dat ik met mijn ouders vroeger als kind regelmatig bij u op bezoek ben geweest in de grote villa in Ophemert
    Grappig is dat ik zelf ruim 22 jaar in Varik heb gewoond en daar nog vaak aan dacht als ik immiddels langs de roze villa reed

    1. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

      Hallo Ria, Heel leuk om een reactie van jou op mijn verhaal te lezen. EN vooral dat je je nog herinnert, dat je bij ons op “De Kapelhof” was met je ouders. Dat was dan Jaques ( volgens mijn zus) en… naam even kwijt.
      Woon je nu weer in Oudewater , omdat je op die site keek? Ik woon pas sinds 11-12-2013 in Tiel , voor die tijd in de Jonathanstraat in Ophemert.
      Ik kwam op de site ( en blog) terecht , omdat ik dat boek van 750 jaar stad Oudewater aanschafte. Je mag me gerust eens mailen als je tijd en zin hebt: e.berghhormann@outlook.com. Groetjes Editha

  4. Jolanda en Edwin says:

    Onze complimenten voor deze mooie site over Oudewater.
    Wij zijn kennissen van Editha van den Bergh- Hormann, en weten natuurlijk dat Editha uit Oudewater komt, daarom hebben we dit mooie boek van de geschiedenis van Oudewater voor haar gekocht.
    Uit bovenstaande blijkt dat Editha er heel erg blij mee is, ze heeft veel herkenning van vroeger, haar enthousiasme was zo groot dat ze zelf contact ging zoeken om nog gegevens aan te vullen wat ze mist in het boek. We hopen dat de gegevens van Editha aanvulling geven om het boek nog completer te maken.
    Fijn om te zien hoe Editha hiervan geniet, er zullen dan vast ook wel nog meer verhalen los komen bij haar, die we dan hier op de blog zullen tegenkomen.

    Groetjes Edwin en Jolanda

  5. Charlotte van den Bergh says:

    Trots ben ik op je ma, dat je op jouw leeftijd van 85 jaar nog zo actief bent op internet en fijn dat je daarvan zo geniet! Leuk ook dit interessante verhaal over Oudewater. Ik hoop dat je veel reacties krijgt van oude bekenden en nieuwe contacten opdoet.
    Liefs Charlotte

  6. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

    Hallo allen , die een reactie gaven, vandaag (3 februari) heb ik die pas gelezen, bedankt ! Leuk, dat Ria Deurloo zich nog herinnert, dat ze ons op “de Kapelhof” in Ophemert ( waar wij 33 jaar woonden ) heeft bezocht. Ik zal haar reactie nog beantwoorden. Mijn zus zal ik nog even naar Saartje Prins vragen, zodat ik Herman van der Klis ook een persoonlijk antwoord kan geven. Allemaal de groeten van Editha.

    1. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

      verder geen reacties gelezen, maar ik wil even melden dat ik het vervelend vind , dat mijn naam “verbasterd” is : ( V.d.Bewrgh) wellicht een tik-fout van mij , maar het staat zo “dom” 🙁 kan dat niet weg? Anders is het met deze mededeling wellicht recht gezet? ( hoop ik )
      groetjes Editha v.d.Bergh-Hörmann .

  7. Renske says:

    Lieve Oma,
    Wat bijzonder toch dat je altijd zo veel schrijft over vroeger. Verhalen over jouw leven…de geschiedenis van mijn familie. Heel mooi. Fijn om te lezen dat je daar van geniet en weer contact legt met mensen van toen!
    Ik ben ook trots 🙂
    Liefs, Renske

  8. Herman van der Klis says:

    Dag mevr. v.d. Bergh. Het geboortekaartje van Herman van der Klis uit 1950 is van mijn volle neef, het oudste kind van mijn ome Jan en tante Cecilia. Ome Jan was de tweede uit het gezin van mijn vader Cornelis. Mijn pa was de oudste. Leendert Prins is een jongere broer van mijn moeder Saartje Prins. Zij is trouwens in oktober 90 jaar geworden! Mijn moeder was de tweede van het gezin. Alie was de oudste, daarna dus mijn moeder en vervolgens Toos, Leendert, Sina, Wil en Hans. Ik zelf ben van ’55. Met vriendelijke groeten!

    1. Martijn van Dijk says:

      Dag Herman,

      Bij mijn oma op de hoek, en heel toevallig nu het laatste jaar in de Wulverhorst, woonde naast haar oom een mevr. van der Klis, ik dacht dat ze Tiny heette, is dat familie toevallig? gr. Martijn van Dijk

  9. Martijn van Dijk says:

    Ik lees over de Mijnheer Spriel, en de winkel op nr 71 waar nu “brocante” zit. Juffrouw Spriel was mijn overgrootmoeder en mijn Oma, mevr. Arends is daar opgegroeid. Hebben ook tot 1966 op de Lange Burchwal gewoond, tot ze naar de Cornelius Valerius straat verhuisde.
    Helaas afgelopen februari overleden op 97 jarige leeftijd, maar Oudewater blijft mij fascineren. Het is een zeer historierijk stadje en er liggen voor mij ook veel familie “roots”.

    1. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

      HALLO Martijn, Leuk, dat je ook nog mijn blog bezocht en een reactie schreef, nadat wij al een poosje telefonisch hadden zitten babbelen , bedankt! Echt fantastisch , dat een jonge man als jij zich interesseert voor oude oma’s 🙂 Ik ben heel blij, dat je gisteren onverwacht mailde en sindsdien “deelden” we al heel veel berichtjes en stuurde je mij veel oude foto’s van jouw familie. Ben best benieuwd naar nog meer !!!
      Groetjes
      Editha

  10. Martijn van Dijk says:

    Inmiddels heb ik leuk contact met deze dame die heel veel nog weet te vertellen van het Oudewater tot aan 1950. Zij merkte overigens terecht op, dat hier nog veel dingen helaas ontbraken in het prachtige boek dat zij noemt, dat hier ook in de kast staat. Ik heb dankzij de nalatenschap van mijn oma nog wat materiaal en veel verhalen over het Oudewater van vroeger, en ook de winkel van Kloot “de Wolbaal” wat later Cluistra herenmode werd (van mijn oudoom) heb ik helaas niet teruggevonden. Al met al aanleiding om wellicht nog eens een ander leuk boek met verhalen uit die tijd uit te brengen, want nu zijn er nog mensen die van alles weten en kunnen vertellen wat voor heel veel mensen leuke herinneringen zijn.

    1. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

      Hallo Martijn,
      Dat heb je goed geschreven , inderdaad zijn de samenstellers van het boek wel in het archief gedoken, maar hebben niet met ouderen gesproken, die zeker mooie verhalen zouden kunnen vertellen. Ik woonde er maar tot mijn 20ste ( 1950), dus van nadien weet ik ook niets te vertellen. Ik zou ook wel willen weten of er b.v. nog familie is van de smid Henny Derks , die op Het Rode Zand een smederij had en waar wij als meisjes vaak op zondag op visite gingen met onze ouders .
      We mochten daar wel in de tuin spelen, maar oppassen met bal spelen b.v. dat we die niet over het grote hek gooiden , omdat die tuin aan de IJssel kade grensde en we daar dus echt niet mochten komen. Ik weet ook nog dat in de IJssel ooit 2 zusjes samen verdronken zijn. Vreselijk voor dat gezin , waar ik de naam niet meer van weet. Ik vind het inderdaad ook fijn, dat ik met Martijn zo’ n fijn contact heb , omdat zijn oma Nel Arends-Spriel, ons buurmeisje was! Misschien weet Maria ( die ooit ook eens een reactie plaatste) wel iets over familie Derks, want zij woonde ook op Het Rode Zand. Ik lees het graag in een reactie van iemand. Tot volgende keer! groetjes,Editha

  11. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

    VANDAAG zaterdag 20 augustus heb ik zowaar mijn “digitale” nieuwe vriend Martijn ontmoet !!! Hij kwam het kleine schilderijtje ophalen , wat ik beloofd had te schilderen voor hem , als herinnering aan zijn oma , 2 roosjes , die ook op haar rouwkaart stonden. Hij schrijft en zingt ook hele mooie songs tot haar nagedachtenis, een hele lieve jongeman (33 jaar) , die ik tot mijn “nieuwe kleinzoon” heb besloten aan te nemen. En hij ziet mij als “nieuwe oma” ook wel zitten. Hij bracht foto albums van oma Nel mee, waar natuurlijk ook bekenden van ons van vroeger in staan . Ook kreeg ik de groeten van diverse mensen die zich mij van vroeger herinnerden. Leuk hoor , waar zo’n blog toe kan leiden . Groetjes aan allen die zich mij OOK nog kunnen herinneren, dat is uiteraard de oudere generatie, mensen niet zo veel met de computer bezig zijn, wel jammer , want dan krijg ik hier ook geen reacties , waar ik uiteraard wel op hoop. 🙂

  12. Gerda Tolboom says:

    Vandaag 21 augustus 2016.Ik heb het verhaal gelezen van mevr Editha van den Berg-Hormann gelezen.Wat leuk dat ze de namen van Gert Vlasman herinnerde ,dat is mijn oom,de broer van mijn moeder,zij was de oudste van de 12 kinderen,en hij zat inderdaad op voetballen,ook heb mijn moeder ook een broer die Jan Vlasman heten.Ik zou ook het boek graag willen kopen 700 honderd jaar van Oudewater ,zou u me kunnen vertellen waar ik dat kan kopen.Graag zou ik het fasebook adres van Editha willen hebben,zou dat mogelijk zijn,natuurlijk met toestemming van mevrouw.Met vriendelijke groeten

    1. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

      Hallo Gerda, wat leuk dat jij hier een reactie plaatste. Ja aan Gert Vlasman heb ik hele leuke herinneringen en weet eigenlijk niet precies of Jan OOK op die sigarenfabriek werkte bij Cor de Lange (TERMINUS) , waar Gert een prima sigarenmaker was!
      Dat boek heeft een kennis van mij in Oudewater gekocht, ik dacht bij EMTE, ik weet niet waar jij woont ? Op facebook ben ik niet, dat is mij te “publiekelijk”:) maar mijn email-adres is: e.berghhormann@outlook.com .
      en je mag mij dus gerust mailen, met Martijn heb ik daardoor inmiddels een heel leuk contact opgebouwd, ik kijk uit naar jouw mailtje groetjes! Editha. ( meer mensen mogen dat als ze dat willen !)

  13. Stans myers de lange says:

    Ik ben een volle nicht. Mijn grootvader richtte deze fabriek (volgens mij) op. Ik heb hem nooit gekend, ook om Cor niet, wel tante Alie, zijn vrouw en zijn zus Corrie. Mijn zusje heeft hen goed gekend, kwam er vaak, weet veel, als u wilt dan geef ik dit bericht door.

  14. Stans myers de lange says:

    Ik ben een volle nicht, ik weet niet zo veel maar mijn zuster wel, Ik stuur dít bericht door

  15. Willem de Lange says:

    Beste mevrouw Van den Bergh,
    Ik ben Willem, de jongste zoon van Cor de Lange. Leuk om uw bericht te le4zen, dat ik doorgestuurd kreeg van Mieke de Lange, de zus van Stans. Mijn vader is in 1951 overleden. Ik was toen nog geen jaar oud; ik heb hem dus niet gekend. Ik had twee oudere broers, Cees en Jan, die intussen ook zijn overleden.
    Als u wat meer wilt lezen over de sigarenfabriek dan kunt u dat vinden in het boek: ff zappen naar de vorige eeuw van Wout van Kouwen. Ik denk dat u dat wel leuk zult vinden.
    Vriendelijke groet.

    1. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

      Beste Willem, Hartelijk gefeliciteerd met je 67ste verjaardag . JA!…
      Ik heb immers jouw geboortekaartje nog , omdat jouw vader mijn allereerste “baas” was op de sigarenfabriek TERMINUS aan de Lange Burchwal. Met plezier denk ik nog aan die tijd terug : Het gezellige kantoor , waar Boef ( zijn) bouvier ook dikwijls lag. De ijverige sigarenmakers in de werkplaats, waar ik ook graag een kijkje nam, omdat het echt vakwerk was, dat sigaren maken! Die mannen vonden het ook wel leuk hoor, dat zo’n “jong grietje” (19 jaar) interesse toonde voor hun werk 🙂 14 sept. hoop ik ik 87 jaar te worden ,
      groetjes,
      Editha + pootje van Pansjo

  16. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

    Hallo Willem, sorry voor late reactie, maar ik had al een poosje niet op mijn blog gekeken of er nieuwe reacties waren, die van jou is dus bijna een maand geleden. Dank, dat je mij verwees naar gegevens van Wout van Kouwen over de sigarenfabriek . Ik heb van hem een artikel gelezen in een (door Martijn van Dijk aan mij geleend) boek wat ik fotografeerde en uitprintte. Er staat een mooie foto bij van jouw vader , mijn “baas” Cor de Lange met hond Boef voor het raam, waarachter het kantoor was van de fabriek op de Lange Burchwal . OOK een prachtige kleurenfoto van een assortimentenkist met merken TERMINUS sigaren ( foto Wil de Lange -Vergouw) een mooie herinnering , die ik “koester”. Jouw vader was een unieke , medelevende man , ook voor mij en mijn moeder . Wij hadden het heel moeilijk na de oorlog. Ik denk met dankbaarheid terug aan hem,
    de uitgeprinte foto staat nu op mijn altaartje.
    Dank aan de familie , die jou inlichtte omtrent mijn verhaal.
    Jouw geboortekaartje : WIM : Wilhelmus Antonius Maria , 7 Sept.1950
    met vermelding : broertjes Kees en Jan , heb ik ook nog !
    Ja die “goeie ouwe tijd” blijft in mijn gedachten voor altijd!
    Met mijn 86 jaar ben ik heel blij, dat ik mij dat allemaal nog kan /mag herinneren . Ik “vertoef” graag in dat verleden , hoewel het ook zeer onaangename herinneringen bevat.
    vriendelijke groeten ,
    Editha v.d.Bergh-Hörmann
    + pootje van Pansjo

Geef een reactie