Alle berichten van Redactie Oudewater.net

50 Beaufort – Pieter Verhoeve als interviewer

Door: Gerdine van de Ven en Aad Kuiper | Foto’s: Bert van der Horst

Pieter Verhoeve Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 089 (2)De jonge, welbespraakte burgervader van Oudewater is van vele markten thuis! Dat bleek wel weer op 28 juni 2017 waarbij hij live en online maar liefst twaalf mensen heeft geïnterviewd voor Midland FM in het maar liefst twee uur durende programma 50 Beaufort. En dat deed hij met verve!

Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 018 (2)Twaalf gasten waren in de kleine studio aanwezig en dat alles ook nog eens met een temperatuur van boven de dertig graden. In de studio zal het ongetwijfeld nog veel warmer geweest zijn. En ook de inhoud van het programma bestond uit kreten als “warm, saamhorigheid, oog hebben voor elkaar, grote verbondenheid met elkaar” in de Oudewaterse gemeenschap. Overigens was het programma niet alleen via de radio, maar ook via een livestreamverbinding op het scherm te volgen. Maar hoeveel mensen daar gebruik van hebben gemaakt blijft vooralsnog even een raadsel.

Een gemêleerd gezelschap

Het was een gemêleerd gezelschap, Joyce Jacobs (directeur Wulverhorst), Sietze Ypma (huisarts en voorzitter van het Hospice Oudewater), Joost Middelman (voorzitter van de NOVO), Franca van Winkel (directeur Rabobank Utrechtse Waarden), Marc Roemer (wijkagent Oudewater), Roelof de Koning de Gans (predikant), Johan Derksen (voetbal- en blueskenner), Mark van der Wel (verslaggever RTV Utrecht), Koert Westerman (sportverslaggever), Trudie Scherpenzeel (o.a. verslaggever), André Groen (ondernemer en voorzitter van Oranje Boven), Eelke Dekens (EHBO Oudewater), Jacques Zanen (stadsgids, STRO), Bas Pietersen (The Alignment House, een adviesbureau), René Vergouwen (brandweer Oudewater), Bert van den Hoogen (AD), Otto Beaujon (IJsselbode).

Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 001 (2)De genodigden zaten niet allen tegelijkertijd in de warme studio maar in verschillende samenstellingen. Zij vormden groepjes rond een aantal thema’s: ‘ouderen’, ‘vrijwilligerswerk’, ‘toerisme en recreatie’, en tenslotte ‘veiligheid’. Sommige aanwezigen kwamen vaker terug omdat ze konden toevoegen aan meerdere thema’s. Overigens wordt ook Wil de vries, de oorspronkelijke presentatrice van dit programma betrokken bij verschillende gesprekken.

De steeds levendige gesprekken werden onderbroken door muziek van onze stadsorganist Gerben Mourik en later door Gilles de la Porte.

Ouderen in Oudewater

Het eerste thema, ‘ouderen’, speelt in Oudewater, dat begint te vergrijzen, een zeer belangrijke rol.

Joyce Jacobs Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 061 (2)De kersverse directeur van de Wulverhorst, Joyce Jacobs, had duidelijk veel voorbereidend werk gedaan. Zo kort als zij in onze gemeenschap is, zo goed was ze op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van de zorg in het verleden in Oudewater. Ze heeft een verpleegkundige achtergrond van oorsprong en komt uit Twente. Het is zeker haar bedoeling om te gaan verhuizen, maar op dit moment verblijft ze overwegend in Hotel Abrona. Haar eerste indruk is de grote betrokkenheid die in de Oudewaterse gemeenschap bestaat. (Waar hebben we dat eerder gehoord?!). De enorme inzet van vrijwilligers en de betrokkenheid die men met elkaar heeft. Dat was werkelijk de spijker op de kop, want dat hebben we natuurlijk aan den lijve ondervonden bij de organisatie van Oudewater 750 jaar Stad en bij de ontvangst van onze koning Willem Alexander. Ja, dat zijn prachtige voorbeelden en we doen het gewoon nog een keer …

Roelof de Koning de Gans Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 042 (2)Roelof de Koning Gans, pastoraal medewerker en predikant, onderschrijft de kracht van onze gemeenschap door ook de inzet van vele vrijwilligers. Eenmaal per maand geeft Roelof een bijbeluur in de Wulverhorst. Gemiddeld komen daar 25 mensen die deelnemen aan deze samenkomst en daar met elkaar lezen en zingen. Nadat een stuk is voorgelezen uit de bijbel wordt het besproken en erover gediscussieerd. Samen naar een kerkelijke dienst op tv kijken met bewoners geeft verdieping en nodigt uit om over deze onderwerpen te praten. Opmerkelijk is dat hij dit werk doet als protestant in een van oorsprong R.K. Zorgcentrum.

Religie speelde een grote rol

Tijdens het interview ontstaat een levendige discussie over de verschillende ondernemers die in het grijze verleden een winkel hadden, zoals bakkers en slagers. Er was altijd minstens één katholieke bakker en slager en één protestante bakker en slager. En je ging zeker geen boodschappen doen als katholiek bij een protestante ondernemer en andersom. Gelukkig zijn de tijden ook wel veranderd, hoewel……. Er werd zelfs een voorbeeld aangehaald van katholieke (boeren)mensen die op de Zuid Linschoterzandweg woonden en de protestante agrariërs woonden aan de overkant van de Linschoten aan de Noord Linschoterzandweg!

Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 055 (2)

Zo waren er natuurlijk ook twee voetbalverenigingen die onlangs zijn gefuseerd en nu FC Oudwater heet.
En dan hebben we het er nog maar even niet over als een katholiek meisje verkering kreeg met een protestante/gereformeerde jongeman!

Natuurlijk werd de situatie van het sluiten van de Schuylenburcht ook nog besproken. Gelukkig werd het positieve nieuws gebracht dat er overeenstemming is bereikt tussen de Woningbouwvereniging Oudewater en de Zorgverlener Welthuis. Per 1 juli 2017 neemt de organisatie van de Wulverhorst de zorg over van de 5 ouderen die nog in de Schuylenburcht verblijven. Daarnaast wonen in hetzelfde complex nog 6 mensen van Abrona, het hospice is in hetzelfde complex gehuisvest en er zijn op dit moment nog 15 appartementen/kamers verhuurd. Veel kamers staan natuurlijk leeg en dat geeft ook een psychologische druk en een ongezellige sfeer. Het pand is behoorlijk gedateerd. De bedoeling is dat er een nieuwe huisvesting komt voor ouderen. De vraag wat je gaat bouwen en voor wie speelt een belangrijke rol en de plannen zullen de komende jaren gerealiseerd worden. De verwachting is dat eind 2019 de locatie opgeleverd zal zijn.

Vrijwilligers in Oudewater

De vele vrijwilligers van de Schuylenburcht hebben een grote kennis, levenservaring en wijsheid, die eigenlijk behouden moet blijven. Daar was het gezelschap het wel met elkaar over eens!

Oudewater heeft een bijzonder sterk en groot vrijwilligersnetwerk. Dat is ook gebleken uit de organisatie van de feesten rondom ‘750 jaar’. Maar liefst ruim 200 vrijwilligers hebben jarenlang de organisatie gedragen van dit evenement. En met als hoogtepunt: het bezoek van koning Willem Alexander met alle protocollen die dat met zich mee bracht! Een grote saamhorigheid en schouder-aan-schouder mentaliteit brengt de gemeenschap van Oudewater in beweging. Iedere keer weer! Volgens André Groen komt dat ook door de kleinschaligheid van Oudewater. Het ons-kent-ons principe. Je weet op wie je een beroep kunt doen als je iets of iemand nodig hebt. Je drinkt een “bakkie” (of iets anders op een terrasje), je overlegt met elkaar en de handen worden weer uit de mouwen gestoken!  Het lijkt – werd er gezegd – of de saamhorigheid in de genen zit van de Geelbuiken.

Eelke Dekens Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 081 (2)Die kracht van vrijwilligers komt ook terug bij de EHBO Vereniging. Eelke Dekens geeft deze opleiding al meer dan 40 jaar. Ook haar collega Leo van Dam doet dit vrijwilligerswerk al vanaf 1972. Op donderdagavond wordt er een twee uur durende les gegeven op het gebied van reanimatie, verband leggen etc. Bij grote evenementen als Oudewater 750 jaar Stad, het Heksenfestijn of de Wielerronde zijn de vrijwilligers altijd aanwezig om eerste hulp te verlenen. Er wordt nu gewerkt aan een andere manier van lesgeven. Voor mensen vanaf 16 jaar worden 12 lessen aangeboden. Oudewater heeft maar liefst op dit moment 70 gediplomeerde EHBO-ers en er zijn onlangs 25 nieuwe vrijwilligers bijgekomen. Ook hier is die saamhorigheid weer duidelijk merkbaar.

Twee nieuwtjes

Sietze Ypma Koert Westerman Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 076 (2)Dr. Sietze Ypma vertelt over het Hospice. Er zijn nu 50 vrijwilligers, waaronder 24 zorgvrijwilligers, 7 taakvrijwilligers en de besturen van de Stichting Hospice Oudewater en de Vrienden van het Hospice Oudewater doen dit werk ook als vrijwilligers. Alleen de coördinator is een betaalde kracht. Het Hospice Oudewater bestaat nu 1 jaar en er zijn 19 gasten geweest. De conclusie mag getrokken worden dat dit zeker een invulling is van een behoefte die in Oudewater en directe omgeving bestaat. Ypma had ook nog een nieuwtje te vertellen: hij wordt dit jaar 70 jaar en heeft besloten om per 1 januari 2018 zijn functie als huisarts in de praktijk neer te leggen. Zijn echtgenote, tevens partner in de praktijk, blijft uiteraard gewoon verbonden aan de huisartsenpraktijk.

Andre Groen Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 085 (2)En onze burgemeester Pieter Verhoeve praat het geheel als een volleerd journalist aan elkaar op een professionele manier. En dan komt nog een keer André Groen aan het woord. De voorzitter van de vereniging Oranje Boven vertelt dat het bestuur van deze vereniging uit 8 mensen bestaat. Lekkere korte lijnen, snelle beslissers en met deze 8 mensen wordt elk jaar weer een fantastische Koningsdag neergezet. Chapeau ook weer voor deze vrijwilligers! André Groen heeft zelf ook nog een nieuwtje. Hij wordt dit jaar 75 jaar en hij en zijn vrouw hebben besloten om in het komende winterseizoen Oudewater een ijsbaan cadeau te doen. De ijsbaan bij het feest Oudewater 750 jaar Stad is mede door André destijds tot stand gekomen. Nu zorgt hij ervoor dat er deze winter weer een ijsbaan komt. Iedereen is het erover eens dat dit weer zo’n fantastisch gebaar is, Jan van Dam zal ijsmeester worden en de plaatselijke schaatsvereniging SVO is uiteraard in dit plan betrokken.

Toerisme en recreatie in Oudewater

Jacques Zanen roemt de opgaande lijn waarin het toerisme van Oudewater zich bevindt: 50.000 exemplaren van de Recreatiekrant, de steeds meer in trek zijnde Geelbuik en alle nieuwe activiteiten die ontwikkeld zijn: de iPad-game Lost in Time en de Torenbeklimming.

Franca van Winkel Johan Derksen Joost Middelman Pieter Verhoeve Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 099 (3)

Johan Derksen roemt Oudewater: “Je weet niet wat je ziet, als je Oudewater binnenkomt.” Maar een bluesfestival wil hij hier niet organiseren. Franca van Winkel geeft aan dat de Rabobank allerlei activiteiten graag steunt, bijvoorbeeld de aankoop van de fluistermotor van de Geelbuik. Joost Middelman spreekt over het goede winkelbestand, maar geeft tevens aan dat Oudewater alert moet blijven; er zouden wel wat speciaalzaken bij mogen komen.

De ‘Kracht van Oudewater’

Bas Pietersen Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 108 (2)The Alignment House heeft op verzoek van de gemeente ‘de kracht van Oudewater’ in kaart gebracht, vertelt Bas Pietersen. Hij benoemt het gastvrije, bourgondische, historische en ondernemende karakter van Oudewater. Maar er moet volgens hem meer: aantrekkelijker voor jonge gezinnen, meer aansluiting bij het Groene Hart, een winterprogrammering en nog meer activiteiten. Derksen benoemt de stille koopavonden en de parkeerproblemen, waarop Bas Pietersen reageert met het gezamenlijk aanpakken van de uitdagingen die er liggen, met als toevoeging van Joost Middelman: verbinding zoeken en Oudewater beter op de kaart zetten.

Van Winkel voegt eraan toe dat heel veel mensen uit de buurt niet weten hoe mooi Oudewater eigenlijk is. Daar ligt kennelijk een schone taak.

Veiligheid in Oudewater

Otto Beaujon Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 113 (2)De misdaadmeter uit het AD komt uiteraard als eerste ter sprake; wat doet Oudewater het goed! Otto Beaujon beaamt dit, maar vermeldt ook dat veiligheid niet alleen over misdaadcijfers en criminaliteit gaat, maar ook over de risico’s die er liggen op het gebied van onder ander gezondheid en water. Wel wordt nog even aan het relatief hoge drugsgebruik herinnerd, maar, hoewel dat elders vaak tot meer criminaliteit leidt, is daar hier geen sprake van.

Het programma wordt tijdelijk onderbroken voor een contact met de Immanuëlschool waar het project ‘De boer op’, gekoppeld aan een goede doelenactie op dit moment een grote rol speelt. Naast andere kinderen krijgt burgemeester Pieter Verhoeve in die rol zijn eigen dochter Emmeline aan de telefoon. Een leuk intermezzo.

Rene Vergouwen Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 118 (2) Bert van der Hoogen Midland FM met de Burgemeester 28-6-2017 120 (2)

Naast tips over brandveiligheid (Vergouwen) en sociale alarmering in de vorm van WhatsApp groepen (Van den Hoogen) wordt nog even gesproken over de kleine meldingsbereidheid. ‘Mensen willen ons niet lastigvallen,’ meent wijkagent Marc Roemer, ‘maar wij willen eigenlijk toch wel graag alles weten.’

Oudewater óók veilig en prettig

De algemene conclusie was dat Oudewater ook op het gebied van veiligheid een prettige plek is om te wonen.

Onze burgemeester Pieter Verhoeve sprak het geheel als een volleerd journalist aan elkaar op een professionele manier; gaf iedereen de ruimte en hield het, ondanks de soms wel zware onderwerpen toch vrij luchtig.

Eetbaar Oudewater?

Door: Walther Kok

‘Eetbaar Oudewater?’ ‘Eetbaar Oudewater?’ Wat moest ik daar nu weer mee? ‘Oudewater oudste stad van het Groene Hart’ … daar kan ik me iets bij voorstellen: stadsrechten sinds 1265 en het centrum als beschermd stadsgezicht. ‘Ontdek de magie van Oudewater’ roept ook direct herkenbare associaties op: van Heksenwaag tot Heksenfestijn en van Hocus Pocus tot Heksenmeppers. Bij ‘Bourgondisch Oudewater’ denk ik meteen aan alle eetmogelijkheden op de markt, ‘Brasserie Joia’ en ‘3 Keuken en Bar’ op de Visbrug en het jaarlijkse eetfestijn ‘Pracht aan de gracht’ aan de……Inderdaad! Maar ‘eetbare stad’ of ‘eetbaar Oudewater’, daar kon ik me toch echt niks bij voorstellen.

Tot vorige week Donderdag. Tot we (Gerdine van de Ven en ikzelf) op uitnodiging van (de voorzitter van de aanjaaggroep Leader Utrecht West) Pieter Verhoeve – tevens burgemeester van Oudewater – per bus met een flink aantal andere geïnteresseerden uit de provincie de Duitse stad Andernach bezochten.

Andernach-DByr_VjXsAA-z4S

Andernach, prachtig oud stadje aan de Rijn, profileert zich immers sinds een jaar of 10 als ‘Essbare-Stadt’ (www.andernach-tourismus.de/andernach/die-essbare-stadt) en timmert daarmee (terecht zoals zou blijken) flink aan de weg. “Of dat ook niet wat voor Oudewater zou kunnen zijn en of Gerdine en ik daar niet eens een discussie over zouden kunnen losmaken?” Ja dus, of althans: we doen ons best. We zetten in ieder geval met dit verhaal een eerste stap .

Eetbare stad

Maar eerst even over Andernach, ‘Essbar-Andernach’ om precies te zijn. Op internet is uiteraard heel veel over het idee éetbare stad’ te vinden. Maar de toelichtingen ter plekke waren minstens zo interessant omdat ze ons twee dingen leerden. Ten eerste dat de start én de uitwerking volstrekt uniek, en dus niet kopieerbaar zijn. Ten tweede evenwel dat er hier in Oudewater tegelijkertijd heel veel inspiratie uit het Duitse voorbeeld geput kan worden die de oude slogan ‘Natuurlijk-historisch Oudewater’ of het nieuwere broertje ‘Bourgondisch Oudewater’ van nieuwe smakelijke en ecologisch verantwoorde energie kunnen voorzien.

Wat is daar in Andernach namelijk gebeurd? In grote stappen vlug thuis, komt het op het volgende neer. Vlak bij de stad spuit op geregelde tijden in een beschermd natuurgebied een heuse geiser.

geiser-Namedyer-Werth-andernac

Andernach ligt namelijk in een vulkanisch gebied. Oorspronkelijk was daarover een (mineraalwater)fabriek gebouwd. Toen de fabriek sloot en werd afgebroken dacht het bestuur: een echte geiser, daar moeten we toeristisch iets mee kunnen. (Stap 1!) De ligging in dat beschermde gebied leek echter een onoverkomelijk obstakel. Tot men bedacht dat een exclusieve toegang via het water zou verhinderen dat het hele gebied één platgetrapt geheel van paden zou worden én men tegelijkertijd als extra compensatie een flink terrein in de buurt van de stad omtoverde tot ecologische zone. Hier konden bedreigde inheemse diersoorten worden gehouden én oude en nieuwe gewassen in permacultuur (inzet op meerjarige gewassen) zonder extra kunstgrepen of kunstmest tot groei en bloei komen. (Stap 2!) Dat leverde tevens een mooi project om zowel een flink aantal mensen die al jarenlang zonder werk zaten als scholen en scholieren te interesseren. (Stap 3!) eetbaar-andernach_20170608_152226Een heuse stadsecoloog én universitaire betrokkenheid verdienen overigens aparte vermelding. En stap 4 werd gezet toen men met ecologische ogen de stad bekeek en bedacht wat een fantastisch idee het zou zijn in de oude droge stadsgracht, de parkachtige plekken én de oude en nieuwe bloembakken in de straten eetbare kruiden en planten (uit die ecologische zone van stap 2) te planten en de bezoekers uit te nodigen daar vrijelijk aan te ruiken en te proeven. Stap 5 tenslotte was het hele verhaal er omheen : de eetbare stad!

Vertaling?

Nu hebben wij in Oudewater geen geiser, geen droge slotgrachten en evenmin een grote ecologische zone. En met de toekomst van onze eigen stadskwekers – de volkstuinen – leek het als compensatie voor een ander soort water ook even helemaal mis te gaan. Om van de bloembakjes voor mijn deur die uiteindelijk vorig jaar in de Lange Linschoten verdwenen maar niet te spreken…

Maar toch, zo’n Andernach blijft door de gedachten spoken. Wat leuk, wat leuk! Kopiëren is zinloos, maar inspireren kan natuurlijk wel. Met de volkstuinders hebben we wellicht de eigen ‘burgerstadskwekerij’ al haast in huis. Vrijwel alles is daar eetbaar (alleen niet voor iedereen) Hoe halen we ze de stad in, in plaats van ze eruit te jagen? De handen van onze drie mooie bloemisten jeuken vast ook al … Scholieren met een eigen stekkie of groen plekkie in de stad …, naamsvermelding erbij en weer een stadspromotor gecreëerd. Ook de groene randen en paden in en rondom de stad bieden mogelijkheden te over. Ik zie de Zuringkade al voor me als ecologisch snoeplaantje, de IJsseloever getransformeerd in een fleurig ecologisch bloembed evenals het ongebruikte groen achter de voetbalvelden wordt een toonveld voor de kweek van streekproducten. Heksenkruiden? Daar moet die Heksenwaag toch ook wat mee kunnen? De natuurcamping koestert de oude fruitrassen, oude schaaps-, kippen- en varkensrassen duiken op in de polders en Abrona krijgt serieuze concurrentie van talloze insectenhotels.

Het gemeentebestuur mag natuurlijk – net als in Andernach – niet achterblijven. Onze hangende stadstuinen zijn slechts een zeer bescheiden begin en worden in ieder geval aangevuld met ecologisch verantwoord groenbeheer en een open oog voor ecologische en groene burgerinitiatieven en … en …

Genoeg, genoeg … Want als er één leek is op dit gebied, ben ik het wel. Groene vingers heb ik absoluut niet en evenmin een tuin. Maar als klein begin voor mezelf heb ik net wel besloten om de bloembakjes voor ons huis weer in ere te herstellen. En dit verhaal te schrijven natuurlijk!

boekenkast-20170608_151902

PS: Zo’n boekenbak (leesvoer!) is ook geen slecht idee!

 

 

 

 

 

 

Oordelen in Oudewater

Door: Walther Kok

~ In Oudewater is nooit iemand gewogen en te licht bevonden ~

Oordelen-in-Oudewater_001Een mooier verkoopargument voor de stad is welhaast niet denkbaar. Hier in Oudewater werd in en op de wereldberoemde Heksenwaag immers altijd eerlijk gewogen. Daardoor konden mensen die van hekserij beschuldigd werden hiernaartoe vluchten en aantonen een normaal gewicht te hebben (net zoveel te wegen als zij eruit zagen). Of om het in deftig ouderwets Nederlands te zeggen: zij beschikten over een gewicht dat wel accordeerde met de ‘natuerlycke proportien des lichaems’. En voor eenieder was het dan overduidelijk dat je geen heks kon zijn. Om op een bezem te kunnen vliegen moest je immers praktisch gewichtsloos zijn. Ten tijde van de heksenwaan was zo’n vaststelling dat je een normaal gewicht had van levensbelang want mensen die van hekserij verdacht werden liepen een gerede kans op de brandstapel te komen.

Oordelen-in-Oudewater_002Er sluimert echter in de stad nog een prachtig (weeg)verhaal. En dat heeft alles te maken met de patroonheilige van de stad: de aartsengel Michaël. Deze aartsengel zou samen met zijn collega’s Gabriel en Rafael als eersten onder de engelen een beetje dichter bij God staan als de rest. Voor ons ‘sluimerverhaal’ is echter meer nog dan zijn plaats in de hemelse hiërarchie van belang dat Michaël vooral op twee manieren wordt verbeeld en afgebeeld. Ten eerste als doder van het ultieme kwaad: de duivel (al dan niet in de gedaante van een draak).

Oordelen-in-Oudewater_003Daar is al een eerste verbinding met het verhaal van de Heksenwaag te leggen. Want het is immers – zo werd lange tijd geloofd – diezelfde duivel waarmee de heksen een verbond sloten en aldus in staat werden gesteld hun verderfelijke kunsten ten uitvoer te brengen. Michaël is volgens emeritus-hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis Piet Leupen echter ook de engel die met de weegschaal klaar staat om bij hetOordelen-in-Oudewater_De-gekortwiekte-engel ‘Laatste Oordeel’ de daden van de mensen op de schaal te leggen om te bepalen of hun daden te licht worden bevonden of doorslaan ten goede (Piet Leupen, De gekortwiekte Engel, Parthenon 2017, pag. 14). Alle reden zou je dus zeggen om in Oudewater ruim aandacht aan hem te geven.

Oordelen-in-Oudewater_005

Helaas. Tot nu toe is de aartsengel voor zover ik het kan bekijken toch eigenlijk een beetje verstopt in de stad. Als patroonheilige van de stad leeft hij niet echt meer in het collectieve geheugen. En ook bij de twee aan hem gewijde kerken is er van enige verwatering sprake en gaat men niet helemaal voluit voor hem op het orgel. De eeuwenoude St. Michaëlskerk heet immers sinds jaar en dag de ‘Grote of Sint Michaëlskerk’ en in de naamgeving van de Oudkatholieke kerk in de Leeuweringerstraat moet hij Johannes de Doper naast zich dulden.

Oordelen-in-Oudewater_007 Oordelen-in-Oudewater_Grote-Sint-Michaelskerk

Oordelen-in-Oudewater_De-Bijbel-op-het-spoor-in-OudewaterTot voor enkele jaren bestond er opmerkelijk genoeg zelfs geen afbeelding van hem in de stad (als we het antieke kazuifel met zijn afbeelding dat bewaard wordt in de Oudkatholieke kerk tenminste even buiten beschouwing laten). Theo Pollemans en Herman Rutten komen hem in hun boekje ‘De Bijbel op het spoor in Oudewater’ (uitgave van het interkerkelijk Kontakt Oudewater in 2000) nog niet tegen.

Oordelen-in-Oudewater_010Oordelen-in-Oudewater_011Gelukkig is daar enkele jaren later verandering in gekomen toen parochiaan Cor van den IJssel een 19e eeuws Frans polychroom terracotta beeld van St. Michaël aan de oudkatholieke kerk schonk.

En naar ik onlangs vernam kunnen we met enig geluk binnenkort ook een tweede afbeelding van hem tegemoetzien. ‘Onze’ Gerard David immers heeft St. Michael óók geschilderd en de gelijknamige stichting probeert ook van dat schilderij een reproductie in Oudewater te kunnen tonen.

Prachtig. De duivel wordt dan tenminste al tweemaal zichtbaar verslagen in ons Oudewater. Maar… wat zou het mooi zijn wanneer we er ook nog eens in zouden slagen een passende afbeelding van de wegende aartsengel Michaël naar onze stad te halen!

In memoriam: Nel Arends (tante Nel) (14-7-1918 – 5-2-2016)

Omdat Nel Arends op 5 februari 2016 overleed en omdat zij een bekende Oudewaterse was wil haar kleinzoon, Martijn van Dijk, haar graag met onderstaand verhaal in de eerste plaats eren en haar nog even in herinnering roepen. Het zal ongetwijfeld bij menig (oudere) Oudewaternaar, net als bij de verhalen van Editha van den Berg-Hörmann, herinneringen oproepen.

(meer…)

Eindejaarsverslag en balans opmaken

Eindejaarsverslag en balans opmaken is een nieuw verhaal van Editha van den Berg-Hörmann, die geboren en getogen is in Oudewater en daar nog steeds veel herinneringen aan ontleent.

Mijn Oudewaterse afkomst (ik ben daar geboren op 14 september 1930) is het hele jaar 2016 een behoorlijke rol blijven spelen in mijn dagelijkse bestaan. Vooral het laatste half jaar; eigenlijk sinds Martijn van Dijk uit Houten mij op 31 juli een mailtje stuurde, omdat ik de naam van zijn oma, Nel Arends-Spriel, in een verhaal over mijn jeugdherinneringen op de Lange Burchwal had vermeld. Zijn oma was ons buurmeisje, maar wel 12 jaar ouder dan ik. Mijn zusje en ik hebben nog bij haar huis de winkel van Spriel op de hoek) staan kijken toen zij met Nico Arends trouwde. (meer…)

BOEM BOEM BOEM ofwel ‘Drakenboten in Oudewater’

Door: Bert van der Horst

Ja, daar komen ze aan over de Grote Gracht; je ziet ze al van ver. Al zo’n 50 mensen stonden pakweg zo’n half uur te wachten op het bruggetje van de Zuid-Linschoterzandweg.
Oudewaters kwartiertje?

Oudewater_draken-boot-8Nee, er moesten nog spieren worden opgewarmd voordat de tocht kon beginnen. En voordat er 80 à 90 man in ieder zijn eigen drakenboot zat, mag dat even duren, zo erg was het niet met dit prachtige herfstweer. Ook langs de Grote Gracht stonden heel wat mensen foto’s te maken en werd er druk gefilmd met de mobiel.

Maar liefst vijf drakenboten gingen uit Oudewater: de Old Water Dragons, de Concrete Dragons, River Dragons, Odysseus Dragons en niet te vergeten de Dutch Dragons, ter afsluiting van een druk seizoen 2016, waar de Oudewaterse roeiers op de Nederlandse Kampioenschappen een bronzen plak hadden behaald, ter afsluiting een langgestrekte route varen door het prachtige riviertje de Linschoten een stuk van 14 km met als rustpunt na 7 km  het dorp Linschoten.

Oudewater_draken-boot-115-2Maar voordat dit een aanvang kon nemen moest er door de boten die vanaf de IJssel kwamen varen, nog een geweldig vaak weigerend obstakel worden genomen. De sluis in Oudewater. Een duur project wat door iedereen die er wel eens door heen is gekomen, grijze haren bezorgt.

De vrijwilligers die de cursus sluiswachter met goed gevolg hebben doorlopen en de elektronica met lede ogen zagen arriveren, een meters diepe betonbak en lange heipalen, zodat men met één druk op de knop  door kon varen. Tenminste,  dat was de bedoeling, maar het werkt niet; althans lang niet altijd.

Maar voor de drakenmannen en dito vrouwen was dit geen probleem: het is geen Elfstedentocht, maar toch: de handen moesten uit de mouwen. De nieuwe boten werden, met heel het team, één voor één uit het water getild en er aan de ander kant weer in gezet, 18 man sterk. Ga dit maar eens doen als je met 2 man en een sloepje aan het genieten bent van een vrije dag of weekend of een rondvaart aan het doen bent met 20 man aan boord voorzien van de nodige accu’s om zo schoon mogelijk te varen. En dan gaat de tocht maar half door. Men heeft dan recht op € 1,50 teruggave maar de meesten zeggen: laat maar zitten; het is goed zo. Maar voor de schipper en de gids zijn dit geen leuke momenten.

De Grote Gracht onder het bruggetje door gelijk rechts de Linschoten op. Verschil werd er gemaakt doordat de één sneller de bocht nam dan de ander. Ervaring en inzicht kwamen naar voren, de één moest terugsteken de ander stak gelijk goed en ging er met een sprint geholpen door de trommelaars en roerganger als een haas vandoor. Veel mensen sprongen op de fiets: er achteraan!

Oudewater_draken-boot-1Mooie plaatjes schieten met als extra, de kleuren pracht van de herfst in de wilgen langs het water. Windstil en de zon; hoe warm?  Ik denk wel 15 graden. Met een gang van 11 km per uur voor de één, de ander met 14, althans op mijn fietskilometerteller ging het naar Linschoten toe. Bij het Kasteel werd er nog een tegenligger gescoord. Beetje lastig als je met 2 boten naast elkaar door het water gaat … maar een fluitje van een cent voor de roerganger en alles verliep vlekkeloos. Het was een lust voor het oog. In het dorp de boten aanmeren; ja, ze zijn best lang. Dus dat duurt even, op naar het appelgebak en de heerlijke geurende koffie. De sanitaire stop niet vergeten en dan: iedereen weer op de terugweg. Aangekomen op de Grote Gracht werd er opgesteld voor een sprint naar het stadskantoor. Zo dachten we. Maar gemoedelijk gingen ze naast elkaar richting eindpunt, de trommellaars waren net zo moe als de roeiers. Iedere trommelaar had zijn eigen ritme, slag midden en slag op de zijkant van de trommel, het was een heerlijk gehoor. En de roeiers: zij kwamen niet droog uit de boot. Dit kwam beslist niet door het water maar door de vele zweetdruppels.

Oudewater_draken-boot-1De mensen aan het roer hielden prachtig de boten recht. De stuurman heeft veel inzicht en kracht nodig om dit allemaal goed te laten verlopen. Het is allemaal goed gegaan . Eén keer wedstrijden op de Grote Gracht, waarom niet?!

In memoriam: Jan den Butter

Door: Oudewater.net

Jan den Butter is op donderdag 5 oktober overleden. Naast ondernemer was hij actief in het kerkelijk leven, de politiek (hij was maar liefst 22 jaar volksvertegenwoordiger voor de ORG, RPF, ChristenUnie en het CDA), en als voetballer bij OVS. Daarnaast zong hij ook bij het Schuylenburchtkoor; kortom een bijzonder actief man.

De laatste jaren bleef Jan den Butter op allerlei fronten zijn steentje bijdragen aan het maatschappelijk en sociaal leven in Oudewater en uiteraard ook binnen zijn eigen gezin en familie. Hij werd in stijl naar zijn laatste rustplaats gebracht.

Wij wensen kinderen, familie, vrienden en bekenden veel sterkte met dit verlies.

In memoriam: Helena van der Lee-Nijenhuis (1925-2016)

Door: Gerdine van de Ven

Een markante vrouw in Oudewater is niet meer…

Len van der Lee-Nijenhuis, sinds 1983 weduwe van Berend Willem van der Lee, is op 19 juli 2016 heengegaan. Zij is 90 jaar geworden.

Len Nijenhuis is in 1951 getrouwd met Berend van der Lee. Haar man werkte toen al in het familiebedrijf: Touwfabriek Van der Lee in Oudewater. Voor haar huwelijk werkte Len Nijenhuis als hoofd van de huishouding in een groot ziekenhuis in Rotterdam. In die tijd was werken als gehuwde vrouw er niet bij, dus de baan werd ‘gewoon’ opgezegd. Zij ging haar grote liefde achterna! Naar Oudewater! In datzelfde jaar is het huis gebouwd waar dochter Saskia nu nog steeds woont. Tien jaar na het overlijden van haar man is ze verhuisd naar de Hekendorperweg, waar ze nog ruim 22 jaar heeft gewoond.

Mevrouw van der Lee was een nuchtere, plichtsgetrouwe en ondernemende vrouw, die onder veel omstandigheden zichzelf was en bleef. In die tijd was het gebruikelijk dat de boodschappen werden gedaan bij de bakker, slager of groenteman, die ‘van jouw kerk’ was. Maar daar deed Len niet aan! Zij gunde eenieder hetzelfde en maakte daar dus ook geen onderscheid in.

In 1974 werd zij door mejuffrouw Schippers van de Huishoudschool in Oudewater gevraagd om op deze school Engelse les te geven. Dat heeft zij jarenlang met veel verve gedaan.

Behalve dat ze ook nog tijd vond om de familiebanden intensief te onderhouden, was ze ook beschikbaar in het vrijwilligerswerk. Zo heeft zij jarenlang gewerkt bij de toenmalige VVV in Oudewater. Voor kerkdiensten in de Oud-katholieke kerk haalde zij de dominees op van Hervormde Huizen en bracht die ook weer naar huis. Ook voor de Geschiedkundige Vereniging Oudewater heeft zij jarenlang heel veel werk verzet.

In april 2016 heb ik haar nog persoonlijk ontmoet bij de opening van het Hospice Oudewater. Ze vertelde me dat ze het een prachtig initiatief vond.

In mei 2016 begonnen de eerste tekenen te verschijnen dat het slechter met haar ging. Op 19 juli 2016 is zij in Oudewater overleden. Wij denken terug aan een zeer markante vrouw in Oudewater.

Wij wensen de kinderen, familie en vrienden veel sterkte.

“De dood is juist zoals de geboorte: een geheim van de natuur”
Marcus Aurelius

Oudewater is overal!

Door: Walther Kok

De meeste inwoners van Oudewater zijn beretrots op hun stadje. Vooral voor degenen die hier geboren én getogen zijn – de zogenaamde Geelbuiken (vernoemd naar de touwdraaiers die van het verwerken van hennep een gele voorschoot kregen) – hebben er een handje van. Maar ook de Oudewaternaren die het vanwege hun geboorteplaats, Eindhoven in mijn geval, zonder die eretitel ‘Geelbuik’ moeten doen mogen graag in superlatieven verhalen over de stad waar ze terecht zijn gekomen. Dat doen ze niet alleen aan buitenstaanders maar ook aan elkaar. Daar is zelfs een speciale Facebook-groep voor in het leven geroepen met duizenden volgers/deelnemers (Je bent pas een Oudewaternaar als…) Walther-Kok_Afbeelding1waarin de leden stedelijke pareltjes uit heden en verleden aan elkaar laten zien.

Veel van die deelnemers wonen al lang niet meer in Oudewater maar beschouwen de site als een virtuele lifeline met hun geliefde Oudewater.

Heksenvrijstad

Die liefde voor Oudewater komt ook op andere manieren soms treffend tot uiting. Dat gaat bijvoorbeeld zo. Oudewater zelf is eigenlijk een soort ‘heksenvrijstad’ en daarom wereldberoemd. Mensen die beschuldigd werden van hekserij lieten zich vanaf het midden van de 16e eeuw in de Heksenwaag wegen – heksen zouden immers haast niks wegen, zodat ze op bezems konden vliegen – om aan te tonen dat ze een normaal gewicht hadden.

De inwoners van die ‘heksenvrijstad’ zien ze (die heksen dan) op hun vakanties overigens elders regelmatig vliegen en laten dat het thuisfront uiteraard meteen zien. Mooie recente voorbeelden daarvan zijn de foto’s van Daphne Korff op Terschelling en Ries de Mooij op een niet nader genoemde locatie.

Walther-Kok_Afbeelding2 Walther-Kok_Afbeelding3

Walther-Kok_Afbeelding4Gedenkteken

Zelf raakte ik op vakantie de gedachte aan Oudewater evenmin kwijt. De viering van 750 jaar stad vorig jaar bijvoorbeeld maakt dat ook mij nu zaken opvallen die ik voorheen wellicht nooit had gezien. Fietsend vanuit Oudewater via Duitsland naar Denemarken kwam dat tweemaal treffend tot uiting.

In het Deense Nakskov (op het eiland Lolland) én het Duitse Grossenbrode (Sleeswijk-Holstein) was ik meteen bij het zien van die 750-mededelingen weer terug in het feestende Oudewater van vorig jaar.WaltherAfbeelding5

En ik wist meteen wat ik als opdracht mee naar huis wilde nemen: zo’n bord of gedenkplaat moeten we in Oudewater zelf natuurlijk ook hebben! Want elke bezoeker of voorbijganger moet meteen weten hoe oud en interessant wij zijn!

 

 

 

Nettie Stoppelenburg; Geelbuik in hart en nieren

Door: Touwmuseum Oudewater

Kort geleden verscheen in de nieuwsbrief van het Touwmuseum een mooi verhaal over Nettie Stoppelenburg; Geelbuik in hart en nieren. De nieuwsbrief van het Touwmuseum is bedoeld voor ‘Vrienden van het Touwmuseum’ en er zijn vaak aardige verhalen in te vinden, maar dit verhaal wilden ze wel delen. Wellicht zelfs met het idee meer mensen ertoe te verleiden ook ‘Vriend van het Touwmuseum‘ te worden; en dat vinden wij, van Oudewater.net niet zo’n heel vreemd plan. Tenslotte is Oudewater voor een groot deel door de touwindustrie geworden zoals het nu is. En daar kunnen we nog heel regelmatig van genieten.

En voor dat Touwmuseum heeft onder andere Nettie Stoppelburg een cruciale rol gespeeld en dat doet ze nog; vandaar het onderstaand verhaal.

Nettie Stoppelenburg

Eigenlijk wilde ze voor archeoloog studeren. Voor haar uiteraard wel sneu dat dat er in verband met een ziekte niet meer in zat, maar heel Oudewater en het Touwmuseum in het bijzonder zijn er nu wel heel blij mee dat ze uiteindelijk afgestudeerd is in zowel archeologie als kunstgeschiedenis met heel veel bijvakken geschiedenis.

Heel veel studies en dus kennis

Om archeologie te gaan studeren moest Stoppelenburg beginnen met kunstgeschiedenis. Toen ze daarmee bezig was kreeg ze trombose en kon een baan als archeoloog vanwege het veldwerk wel vergeten. Daarom is ze toen ook voor kunstgeschiedenis afgestudeerd, mede omdat ze inmiddels zo’n grote hoeveelheid bij- en steunvakken gevolgd had dat ze dat op één bul niet meer kwijt kon. Voor geschiedenis was haar grote interesse de middeleeuwen. Daarbij hoorde ook paleografie (het bestuderen en ontcijferen van oude handschriften en archiefstukken) Voor kunstgeschiedenis, waar de Italiaanse Renaissance haar onderwerp was, volgde ze het bijvak Italiaans. En natuurlijk waren er nog de nodige collegereeksen op het gebied van archeologie.

Het Utrechts Archief

Na een betrekkelijk lange zoektocht naar een werkkring kwam ze terecht bij het Utrechts Archief. Zelf schrijven ze daar het volgende over: ” Het Utrechts Archief bewaart de geschiedenis van de provincie en de stad Utrecht. In onze collectie vindt u meer dan 29 kilometer archief en ruim een half miljoen foto’s, films, tekeningen, prenten en kaarten. We beheren bovendien de grootste bibliotheek over de stad en de provincie Utrecht. U kunt de Utrechtse geschiedenis bij ons ontdekken via onze website, in de studiezaal én in onze gratis tentoonstellingen.” Tja, dan heb je ongetwijfeld handen vol werk. In eerste instantie waren het de afdelingen ‘beeldmateriaal’, ‘educatie’ en ‘communicatie’ waar ze actief was; nu heeft ze zich beperkt tot ‘educatie’, maar dan wel van basisschool tot en met studenten. Die laatsten moeten bijvoorbeeld leren hoe je goed in een archief moet zoeken, want er is ontzettend veel te vinden dat nog steeds niet uitgebreid is onderzocht.

Touwmuseum in beeld

Inmiddels staan er door haar werkzaamheden al behoorlijk veel publicaties op haar naam. Aanvankelijk over Utrecht; zo heeft ze een flink aantal artikelen geschreven voor diverse uitgaven van Oud-Utrecht en later ook in verband met activiteiten voor het Stadsmuseum Woerden, de Geschiedkundige Vereniging Oudewater en natuurlijk voor het Touwmuseum in Oudewater waarbij Nettie Stoppelenburg sinds de start actief betrokken was en nog steeds is.

oudewater_2015_04_01-opening-touwmuseum-aad-kuiper

“Dat Touwmuseum werd een grote fascinatie,” vertelt ze, waarbij bijvoorbeeld alles wat met gilden te maken had naar boven kwam. “Het eerste onderzoek was vrij algemeen en vluchtig, maar hoe dieper je graaft, hoe leuker de vondsten zijn.” Ze ging met oude kaarten op stap op zoek naar oude hennepveldjes en schreef een serie ‘touw-verhalen’ voor de IJsselbode. Maar niet alleen daarover; ook over Van Kinschot, over de patriotten met Jan Boog en Justus Montijn en over het Gasthuis – dat eerder toebehoorde aan een Augustinesser klooster, dat al in 1419 voorkomt in de geschiedschrijving en over nog veel meer. Naast artikelen voor het Touwmuseum werden ook steeds meer zaken over Oudewater op papier vastgelegd.

1672; het Rampjaar

Hoewel Stoppelenburg zich dus eigenlijk specialiseerde in de middeleeuwen ligt haar huidige onderzoeksgebied veel meer in de nieuwe tijd. Een periode die op dit moment haar bijzondere aandacht heeft is 1672, het Rampjaar. “Hoe hebben de burgers dat beleefd? Niet zo goed lijkt het wel, want tijdens de Franse bezetting mochten de lijndraaiers niet aan het werk, werden paarden in de schuren gestald, kwamen er heel veel vluchtelingen van buiten en verspreidde zich een besmettelijke ziekte – wellicht vlektyfus. In Hekendorp moesten de boeren de boerderijen afbreken voor vestingwerken. En dan was er nog de storm in 1674 die in Oudewater nauwelijks schade aanrichtte, maar in Hekendorp des te meer; daar gingen molens tegen de vlakte. En de Hekendorpers moesten ook nog eens belasting betalen over de boerderijen die ze allang niet meer hadden.”

Nettie Stoppelenburg vertelt gedreven en boeiend én, omdat er nu geen specifiek thema wordt aangesneden, komen we van het ene onderwerp op het andere; want ze weet veel, heel veel en wil haar kennis graag met anderen delen. Maar we gaan weer terug naar het Touwmuseum. Bij de aanvang werd er een rapport geschreven door Harm Hoogendoorn, toen Marianne Ruigrok nog burgemeester was. Zíj heeft op een gegeven moment aan Nettie Stoppelenburg gevraagd het af te maken, want veel geld was er niet. Dat deed ze; en termen als ‘Resoluties van de magistraat’ en ‘Resoluties van de raad’ kwamen voorbij, evenals de gildenbeurs, lijndraaiersknechten met daaraan gekoppeld het weeshuis en het armenhuis die beide ook iets met de mensen in Oudewater en dus vooral met de touwfabricage te maken hadden. Ze is nog steeds enorm actief betrokken bij het Touwmuseum; de inmiddels befaamde ‘talking heads’ bijvoorbeeld waar je de onder andere Gijsbert van der Lee hoort en ziet praten over zijn betrokkenheid met touw zijn door haar van tekst voorzien. Mooi hoor!

Nog zoveel te doen

En ze heeft nog zo veel te doen, Nettie Stoppelenburg: hoe zit dat nou met de ‘Klepper’, waren dat twee of drie panden; het boekje over het museum moet herdrukt worden; ze wil nog naar Den Haag – want er moet nog zo veel onderzocht worden; ze wil nog schrijven over Tappersheul bijvoorbeeld – waar Leentje Willems vandaan komt; ze wil nog onderzoek doen naar de Machinefabriek en naar de vestingwerken. Ze meent dat ze pas tien procent gezien heeft van wat er allemaal is … en ík heb slechts tien procent opgeschreven van wat ze me allemaal vertelde; gedreven en boeiend, getuigend van een enorme kennis.

Ze eindigt overigens met een groots compliment aan het Archief in Woerden: daar houden ze alles goed bij, daar is alles goed geïnventariseerd en er wordt veel voor bezoekers gedaan: “En toen ik er een keer kwam om het archief van de Machinefabriek te onderzoeken, vroegen ze me even te wachten, want dan zouden zij eerst een inventaris samenstellen van die 20 meter archief.” En zo kon en kan ze weer verder met onderzoeken en opschrijven zodat we allemaal wat meer te weten komen over Oudewater in het algemeen en over touw voor informatie in het Touwmuseum in het bijzonder.