Archeologische resten wijzen op brand Oudewaterse Moord

Bij bouwwerkzaamheden aan de Donkere Gaard 9 – de plaats waar de Hema zich vestigt – zijn archeologische resten aangetroffen. Het is aannemelijk dat dit historische materiaal verband houdt met de Oudewaterse Moord, één van de meest spraakmakende gebeurtenissen in de geschiedenis van Oudewater. 

Bij de sloop van de betonnen vloer bleek in het pand een wirwar van muren, vloeren, kelders, beer- en waterputten aanwezig. Die dateren van de 17e tot in de 20e eeuw. Hobbyarcheoloog Caio Haars was dagelijks aanwezig bij de werkzaamheden. Hij documenteerde de resten. Dat deed hij in samenwerking met gemeentearcheoloog Hester van den Ende, beleidsmedewerker monumenten Leo Bos, gemeentelijke toezichthouder David van der Wijst en Alexander van de Bunt van Landschap Erfgoed Utrecht.

riemhanger_oudewater_01In vier kijkgaatjes trof Caio Haars een zwarte brandlaag aan op ongeveer 20 tot 40 cm onder de vloer met verbrand hout, puin, dakpannen en resten verbrand leem. In één van de putjes vond hij onder deze laag aardewerk uit de 15e en 16e eeuw. Dat wijst erop dat de brandlaag in de loop van de 16e eeuw gedateerd moet worden. Aangezien geen andere 16e-eeuwse stadsbranden bekend zijn, ligt voor de hand dat de brandlaag verband houdt met de Oudewaterse Moord. Het verbrande leem, waarin resten van vlechtwerk zichtbaar waren, behoorde waarschijnlijk tot een middeleeuws huis.

Gedurende de Tachtigjarige Oorlog steunde Oudewater de opstand tegen Spanje. Dit kwam de inwoners duur te staan. In 1575 belegerden de Spanjaarden Oudewater. Ze wisten de stad in te nemen. Veel inwoners kwamen om het leven. In de omgeving van de St. Michaëlskerk ontstond een brand, die zich over een groot deel van de stad verspreidde. In de jaren na de verwoesting startte Oudewater met vernieuwing van de stadsverdedigingswerken. Hierbij is het zuidelijk deel van de stad ingekrompen. Mogelijk was de verwoesting hier groter dan in de rest van Oudewater.

leem_oudewater_02

Door de vondst aan de Donkere Gaard vormt de aanwezigheid van 16e-eeuwse brandresten een aandachtspunt bij toekomstige bouwprojecten en archeologische onderzoeken in de binnenstad. Door deze in kaart te brengen, wordt wellicht duidelijk welke delen van Oudewater in 1575 door brand verwoest zijn. Ook kan dit wellicht inzicht geven in de mate van verwoesting van het zuiden van de stad.

Voor dit bouwplan was geen archeologisch onderzoek nodig, aangezien niet dieper ontgraven zou worden dan 30 cm. Doordat de resten zich echter direct onder de vloer bevonden en deze deels bij de ontgravingen verwijderd moesten worden, is er voor gekozen om de resten ‘s avonds en in het weekend te documenteren. De bouw kon daardoor doorgang vinden. Inmiddels is een nieuwe vloer gestort.

Het totale verslag van de archeologische en bouwhistorische waarnemingen in de Donkere Gaard 9 is te lezen op www.oudewater.nl.

Zondag 10 augustus geeft een gids in het oude stadhuis een toelichting op het schilderij De Oudewaterse Moord. Die begint om 12.00 uur. De entree is gratis.

Foto 1: Riemhanger uit de 15e of 16e eeuw, gevonden aan de Donkere Gaard 9. Foto Caio Haars

Foto 2: Verbrande leemresten van een middeleeuws huis. Foto Caio Haars.

Gemeente Oudewater | Woensdag 6 augustus 2014

Een gedachte over “Archeologische resten wijzen op brand Oudewaterse Moord”

  1. Stieneke strik zegt:

    Hoi,
    In het AD van vandaag 11-08 jl las ik het artikel over de Oudewaterse moord.
    Nu ben ik zelf geboren en getogen aan de Korte Havenstraat nr 24. en weet ik uit mijn vroege jeugd dat ons huis gebouwd is op de puinhopen van de “moord” . We konden daar heel gemakkelijk een kijkje nemen wat natuurlijk niet mocht van mijn vader maar……… Nu lijkt me dit voor U en Uw archeologen misschien wel waardevol om te weten. Als ik me goed herinner is op dit moment “het kantoortje” van mijn vader, Slager Strik, nog in takt en in dat kantoortje ligt een luik naar de resten van het huis uit die tijd. Daarop is eerst een pastorie gebouwd die later omgebouwd is als de slagerij van mijn opa en dus later mijn vader. Voor verdere informatie kunt u altijd contact met mij opnemen via de mail of telefonisch op nummer 0654608286.

    groet Stieneke Strik

Geef een reactie