‘De Nacht van de Geschiedenis’ nieuwe stijl

Bijzonder geslaagd deze Nacht van de Geschiedenis nieuwe stijl, georganiseerd door Vrienden van Oudewater. Zelfs de miezerregen kon nauwelijks roet in het eten gooien. De IJzeren Eeuw kreeg deze thema-uitvoering als titel mee, ongetwijfeld in navolging van de aandacht die de NPO daaraan besteedde. Een mooi nieuw jasje en bijzonder goed uitgevoerd.

Vanaf een uur of half zeven begon het langzamerhand wat drukker te worden op de Markt, maar veel mensen hadden hun komst, ongetwijfeld in verband met de heel fijne regen die er viel, uitgesteld tot het laatste moment. Want toen pas werd het drukker in de buurt van de lijnbaan van Van der Lee, die op de Markt werd voorgesteld. In een tweegesprek tussen Gijsbert van der Lee en zijn vrouw Marretje kwamen de nieuwe ontwikkelingen in de 19e eeuw voor de touwindustrie zoals de stoommachine en kunstvezel in plaats van hennep duidelijk naar voren. Hij dacht er over om die nieuwe lijnbaan in de Biezenstraat te realiseren. Zijn vrouw trok de nieuwigheden allemaal een beetje in twijfel.

Nieuw werk zoeken

Ondertussen gooide een aantal van zijn werknemers er duidelijk met de pet naar en toen Van der Lee daar iets over zei stapten ze op om hun geluk elders te gaan zoeken: in deze nieuwe tijd was er genoeg werk, waar je veel verdiende en niet zo hard hoefde te werken, meenden zij. Zij waren van plan hier en daar te gaan solliciteren, waarvan het publiek getuige mocht zijn. Een mooie rondgang wachtte de toeschouwers langs een aantal grotere werkgevers die met hun tijd mee moesten gaan, zo aan het eind van de 19e eeuw. En op die manier kregen we allerlei nieuwigheden uit die IJzeren Eeuw te zien en bedrijven die een grote rol speelden (en soms nog spelen) in de historie van Oudewater.

Oudewater_Nacht-van-de-geschiedenis_2015_Wil_gasfabriek_

Zo kwamen onze sollicitanten bijvoorbeeld bij het aanleggen van leidingen voor gas dat met behulp van kolen in de gasfabriek werd gemaakt. Destijds stond die gasfabriek … natuurlijk, op het Gasplein en hij werd in werkelijkheid in1867 opgericht. Gaslicht nam, na de kaarsen en petroleum en voor de elektriciteit zijn intrede deed, jarenlang een prominente plaats in, zowel in huis als op straat. Lantaarnopstekers liepen ’s avonds rond om de lantaarns op gas aan te steken en vervulden vaak tegelijkertijd een rol als bewaker. (De laatste lantaarnopsteker ging overigens pas in 1957 met pensioen, maar dat was in Haarlem.)

Oudewater_Nacht-van-de-geschiedenis_2015_Wil_Olieslagerij

Ander werk, waar onze sollicitanten op af kwamen, was dat in de Olieslagerij, die in 1880 in Oudewater werd opgericht. Daar hadden veel toeschouwers al een en ander over gehoord, omdat daar kortgeleden een boek over is verschenen, De Koekenfabriek van Otto Beaujon. Het werk werd mooi verbeeld en het decor was prachtig; steeds trouwens.

Oudewater_Nacht-van-de-geschiedenis_2015_Wil_Putman

Bij de heer Putman van de tabak-, sigaren-, koffie- en theehandel, zoals dat ergens officieel vermeld werd, leek er een derde mogelijkheid om te gaan werken. Dit bedrijf werd al in 1771 opgericht, maar was nog steeds een goedlopende onderneming toen onze sollicitant daar aanklopte. Ook hier werden het werk en de omstandigheden leuk uitgebeeld.

Een vierde mogelijkheid om geld te verdienen was de machinefabriek van ingenieur Gerrit de Jongh; ook een bedrijf dat in die IJzeren Eeuw werd opgericht, in 1872. Hier werden bijvoorbeeld emmerbaggermolens gefabriceerd. Mooi gesitueerd tegenover de Machinefabriek De Hollandsche IJssel, zoals hij tegenwoordig heet.

Oudewater_Nacht-van-de-geschiedenis_2015_Wil_Van-der-Lee

Onze vier sollicitanten bemerkten gaandeweg dat er eigenlijk overal hard gewerkt diende te worden en dat daarbij scholing of ervaring een belangrijke rol speelden. En zo kwamen zij terug bij de inmiddels tot taveerne omgetoverde Markt, waar toevallig ook Van der Lee aanwezig is. Hij had juist de knoop doorgehakt en besloten om aan de Hekendorperweg een nieuwe touwfabriek neer te gaan zetten; mét een stoommachine. Deze verscheen trouwens in werkelijkheid in 1880. Hij kan deze vier jonge knapen goed gebruiken, want, och, zij zijn de kwaadste niet. Eind goed, al goed.

Mooie locaties, mooie decors, mooi gespeeld en nog wat geleerd ook. Er wordt nu al uitgekeken naar volgend jaar!

 Bron: redactie Oudewater.net | 17 oktober 2015
Foto’s:  ©Wil van der Heiden

Een gedachte over “‘De Nacht van de Geschiedenis’ nieuwe stijl”

  1. Nettie Stoppelenburg zegt:

    De gasfabriek ging in 1869 van start, om precies te zijn. Het eerste rapport van de commissie voor de oprichting van een gasfabriek dateert wel van 7 november 1867. De inspiratie kwam van de voorbereidingen voor de volgende tentoonstelling van de Geschiedkundige Vereniging op de stadhuiszolder: die zal gaan over Oudewaters IJzeren Eeuw met behalve de bedrijven die nu ten tonele zijn gevoerd ook de scheepswerf van Stofberg, de korenmolen, de houtzaagmolen, de melkfabrieken (Gasplein en Willeskop), de wagenmakerij etc.

Geef een reactie