Op zoek naar een winkeltje in Oudewater

Door: Aad Kuiper
Foto’s via Ine Stolwijk, Jan van ’t Riet en Jaap de Wit

Laatst kwam Agnes bij ons op bezoek, met Leo, haar man. Ze was ooit wel eens in Oudewater geweest, maar dat was al weer een hele tijd geleden. Maar het meest intrigerende was wel dat de stiefoma van Agnes, of eigenlijk haar stiefovergrootmoeder – als je dat zo noemt – hier, in Oudewater (!), ooit een winkeltje gehad zou hebben. Ja, een door ons aangeboden rondwandeling zou vast heel leuk zijn, hadden ze laten weten; maar Agnes zou graag eens weten waar dat winkeltje dan wel gestaan zou hebben. Tja, en dan moet je aan de bak. Had ik trouwens graag voor ze over, hoor; aardige mensen, Agnes en Leo.
Het bleek een moeizame, maar leuke speurtocht te worden waarin heel wat Oudewaternaren een rol speelden en we op de dag van het bezoek gelukkig konden laten zien waar dat winkeltje ooit gestaan heeft. En, verrassing, het pandje bestaat, weliswaar in een verbouwde vorm, nog steeds.

In eerste instantie hoorde ik dat de vrouw van het winkeltje in kwestie Van Ba(a)ren heette. Omdat er nogal wat Van Baarens in Oudewater wonen en ik geen enkele Van Baren kende, ging ik ervan uit dat het om een familielid van de Van Baarens ging.

Op zoek naar Van Baarens

“O, dan moet je met Abe van Baaren gaan praten; die woont in de Waard.”

“Bel eens met Toos van Baaren; die heeft hier Pardoes gehad en die winkel heeft haar dochter Nicola toen overgenomen.”

“Ik heet ook Van Baaren”, zei Inge van Baaren, die ik bij het Rosenberg Trio in het stadhuis trof en ik niet kende, maar waar ik nog pedagogische connecties mee bleek te hebben. (Ja, Inge, ik kom nog een keertje langs bij jou op school, maar er is altijd zo veel te doen; bijvoorbeeld een speurtocht naar een winkeltje.)

Met Toos van Baaren, die in Cabauw bleek te wonen, heb ik gebeld, maar dat gesprek, hoewel heel gezellig, leverde niet zo veel op. Alleen een heleboel namen, waarvan ik de meeste intussen alweer vergeten ben.

Daarvóór had ik al mijn licht opgestoken bij Nettie Stoppelenburg – ze wist niets over een winkeltje van Van Ba(a)ren, maar gaf me wel een paar prima internetadressen waar het goed zoeken was; een soort delicatessenwebsite voor zulk soort speurneuzen. En bij Wil van der Heiden, die heel veel over winkeltjes zou weten, maar die kennis bleek zich te beperken tot de buurt waarin hij woont.

En aan Abe van Baaren was ik nog niet toegekomen, toen er een brief op de deurmat lag.

(Overigens is dat natuurlijk wel heel bijzonder heden ten dage: een handgeschreven brief. Best leuk hoor. Officiële brieven krijgen we nog wel, hoewel dat allengs minder wordt. En kaarten soms, maar dat neemt ook af.) Maar goed; die brief dus.

De brief over Van Baren

Agnes had inmiddels gesproken met dochter Ine van de zus (Catharina Stolwijk, geboren Van Baren) van eerdergenoemde  stiefoma en nu zag ik ook een heel lang lijstje met namen, geboorte- en overlijdensdata. En, ja hoor; het bleek Van Baren! Met één ‘a’.

Stiefoma zelf heette Lucia Helena van Baren en was geboren in 1892, op 26 juni. En haar vader heette Adrianus van Baren (geboren op 27-03-1851, vader Gerrit van Baren, moeder Sijgje Sirre, en overleden in 1926) en haar moeder Anna de Waal (geboren op 13 oktober 1860, dochter van Hermanus de Waal en Catharina Stelling, overleden op 10 januari 1944) . De moeder van de stiefoma – die van het winkeltje – heette dus Anna van Baren, geboren De Waal. Nu moest het wel gaan lukken. Het ging om het winkeltje van eerst Adrianus van Baren – natuurlijk samen met zijn vrouw – tot 1926 en daarna van Anna van Baren. De laatste dreef dat winkeltje dus samen met dochter Lucia. Toen nog Van Baren, maar die zou gaan trouwen; in 1928, had ik uitgevogeld. Als dit niet helemaal te volgen was – want het zijn wel veel namen –  is dat voor de rest van het verhaal beslist geen ramp.

De tekening over het winkeltje

tekening-winkeltje-van-barenMaar – tenslotte ging het om de plek van het winkeltje – er zat ook een foto van het winkeltje bij en een tekening, beide van die dochter van de zus van de stiefoma, en die tekening zou me vast verder helpen. Met de foto kwam ik helaas niet veel verder; ook niet met de verschillende mensen aan wie ik hem liet zien. Zou de tekening uitkomst brengen? Vast wel.

Hij klopt niet, hè; deze tekening. Dat maakt het nog ingewikkelder.

Zou het het laatste huis van de Leeuweringerstraat zijn? Of van de Donkere Gaard. Of was het nog ergens anders? In het bijbehorende briefje werd verteld over een sluis, een huis van Van der Lee of Van der Lede en een lijnbaan die ‘Rijnkade’ zou heten. Van die laatste had nog nooit iemand gehoord en wat betreft die andere twee gegevens moest het ergens in de buurt zijn van de straten die ik noemde. Maar foto en tekening vertelden geen eensluidend verhaal.

De foto van het winkeltje

Op naar John Doop; die weet ook veel. Maar dit nu net even niet.
Nee, het was niet het laatste huis in de Leeuweringerstraat, werd ook door de huidige bewoner bevestigd.
Goed gekeken, maar het huis op de Donkere Gaard was het ook niet.
“Ga eens met Tinus de Lange praten”, vertelde John Doop, “die woont in de Waard”. Ook al.
Jaap de Wit misschien; zijn grootvader had een boerderij daar ergens en zijn vader een melkhandel. Zoals altijd even bedachtzaam, maar het raadsel bleef: “De dames Langeslag hadden een winkeltje; vraag eens aan John Doop”.

Schoonderwoerd uit Oudewater?

Er was nog een gegeven dat ik tot nu toe niet noemde. De moeder van Agnes heette Schoonderwoerd, Andrea Schoonderwoerd. En háár vader heette Piet Schoonderwoerd. Zou die misschien Oudewaterse connecties hebben? Dat zou zo maar kunnen. Als hij, toen zijn eerste vrouw, de grootmoeder van Agnes, op jonge leeftijd overleed, een tweede vrouw zocht en vond in Oudewater. Laten we Marcel Schoonderwoerd eens bellen.

“Het zou kunnen”, vertelde Marcel, “maar dan wel een eind weg. Een zoon van een broer van mijn opa Anthonis. Ga eens met de moeder van Tom Streng praten; die heet ook Schoonderwoerd.”

Het ging om Piet Schoonderwoerd (Petrus Johannes, geboren 14-02-1888 te Hazerswoude, zoon van Hendrik Schoonderwoerd en Elisabeth van Schaik en overleden 20-09-1960 te Koudekerk) en ik heb in die voortreffelijke sites die Nettie Stoppelenburg me meegaf goed gezocht, maar heb geen connectie met Oudewaterse Schoonderwoerden kunnen ontdekken. Wellicht komen die ooit nog boven tafel. Een doodlopend spoor dus en de moeder van Tom Streng heb ik met rust gelaten.

Soms gingen zaken vroeger anders

Wat ik de lezer niet wil onthouden en om de situatie helder te maken toch even het volgende. Toen Piet Schoonderwoerd Lucia van Baren ten huwelijk vroeg (1928), werkte zij dus met haar moeder in het betreffende winkeltje. Een jaar of twee eerder immers was haar man, Adrianus van Baren, overleden. Met haar 36-jarige dochter een winkeltje runnen lukte vast nog wel. Maar toen ook dit laatste kind de deur uit ging werd het wel heel lastig. Lucia heeft, toen zij in 1928 met Piet Schoonderwoerd ging trouwen, haar moeder meegenomen naar Koudekerk. Toen hebben dus de laatste Van Barens Oudewater verlaten en daarom was er geen spoor meer van ze te vinden. Ook niet, zoals later bleek, in het grote boek van Jan van ’t Riet over de Kromme Haven. Zij zullen het winkeltje gehuurd hebben. Nu breng ik de lezer al een stap dichter bij de oplossing van het raadsel.

winkeltje-van-baren

Maar met iemand praten was niet meer nodig. Iemand herkende het pand naast het winkeltje. Alie Stekelenburg, ook al zo’n doorgewinterde Geelbuik. Maar ze had gelijk. Op de foto was net het huis ernaast te zien, dat van Van der Lee moest zijn; het linkerdeel met de kelderramen heel laag en de andere ramen hoog.

We zijn gaan kijken en ja hoor dat was het. Net op tijd, want twee dagen later kwamen Agnes en Leo.

We hebben een bijzonder leuk rondje Oudewater gedaan. Stilgestaan bij het pand waar vroeger een winkeltje was en waar van het winkeltje nu niets meer terug te vinden is.

Enthousiast rondje Oudewater

Wat  een enthousiaste aardige mensen herbergt Oudewater toch. Ze deden niet voor elkaar onder in belangstelling, hulpvaardigheid en vriendelijkheid.

We hebben lang met de huidige eigenaresse staan praten.

Winkeltje-vroeger-IMG_3835 Kromme Haven-Jan-van-t-Riet

We zijn bij Jan van ’t Riet naar binnen gegaan en Agnes kreeg een foto van het winkeltje zoals het vroeger was. En nog even later kreeg ik een hele beschrijving die ik bij Agnes brengen ga. Het winkeltje bleek, na gerund te zijn door de van Barens, nog jarenlang door Janus van der Klis te zijn gehuurd.

Later kregen we nog een mailtje van Jaap de Wit met een foto uit 1880 (van E.C. Rahms); toen zag het huis van Van der Lee er toch weer anders uit; die kelderramen lijken te missen.

Kromme-haven-Rahms

We zijn langs verschillende historische foto’s gelopen en langs geveltekens. We hebben de Grote Kerk bewonderd en kregen een mooi verhaal van Ad de Groot.

We hebben genoten van de schilderijen van Gerard David en kwamen toevallig Otto Beaujon tegen die daarover weer een boeiend verhaal vertelde.

En om het even af te maken ook de rest dan maar. Het bleef geweldig: heerlijk geluncht bij Lumière, een boeiende rondvaart in de Geelbuik en ten slotte naar het Touwmuseum, waar we professioneel werden rondgeleid – in welk museum tref je zoiets?

En gewoon gegeten bij ons thuis; ook lekker. En toen was het klaar.

Maar ze komt terug; Agnes. Met en hele club. Want Oudewater was toch wel heel bijzonder. En dat kwam natuurlijk niet alleen door dat winkeltje, maar vooral door al die mensen die zo enthousiast vertelden over hun pareltje in het Groene Hart. Waarvan akte.

5 gedachten over “Op zoek naar een winkeltje in Oudewater”

  1. Henny van den IJssel says:

    Een heel leuk verhaal, Aad. Ik was ook heel benieuwd hoe het zou aflopen! Maar gelukkig, het winkeltje is gevonden!

  2. Herman van der Klis Czn. says:

    Wat een mooi verhaal Aad. Als rechtgeaarde geelbuik ben ik een fanatiek verzamelaar van boeken, fotoalbums, verhalen en wat dies meer zij over ons mooie stadje. Dit verhaal kende ik niet. Bedankt hiervoor.

  3. Tonny Elshoff says:

    Wat een mooi verhaal. Ik was helemaal aan het meedenken.
    Mooi geschreven. Ik ben geboren in Oudewater en opgegroeid. Op mijn 25e weggegaan om een leven buiten Oudewater te gaan leven. Maar ik kom er nog bij familie. Zij wonen er hun hele leven al.

  4. Editha V.d.Bergh-Hörmann says:

    Een prachtig verhaal Aad ! Compliment voor de uitleg over al die genoemde personen , een hele uitzoekerij geweest. MAAR het winkeltje is gevonden ! Nu herinner ik me, dat mijn zusje omstreeks 1936/1937 naar een “kleuter-bewaarschooltje” ging , dat ook daar in die straat was. Ze mocht met een buurjongen mee ( Adriaan Kamermans) die daar ook heen ging. Ik zat toen al in de 1ste klas van de O.L School . Misschien heeft iemand nog een foto van dat kleuterschooltje?
    Dat zou ook weer een leuk “item” zijn voor dit blog, volgens mij.
    groetjes Editha + pootje van Pansjo

  5. corrie van der heiden says:

    Geweldig Aad. Dat je het winkeltje met hulp van iedereen gevonden hebt. Mooi om te lezen.

Geef een reactie