Alle berichten van Redactie Oudewater.net

Het Gasthuis in Oudewater

Wim Geurts, stadsgids in Oudewater vertelt naar aanleiding van de recente vondsten die bij werkzaamheden aan de Lange Burchwal bloot kwamen te liggen over het gasthuis dat destijds daar gestaan moet hebben. Wim weet, net als al die andere stadsgidsen, heel veel te vertellen over Oudewater, maar het gasthuis heeft nu even al zijn aandacht. (meer…)

Een verhaal over de bekabeling van de Lange Burchwal (LBW) in 2020

Een verhaal over hoe een bewoner van de Lange Burchwal de werkzaamheden met betrekking rond de bekabeling en de grondwerkzaamheden daarvoor heeft ervaren:
7 uur is het nog donker, maar de lichten gaan aan op de Lange Burchwal. Motoren worden gestart. Het werk neemt weer zijn aanvang. Zware voertuigen worden in stelling gebracht. Een trekker met laadbak wordt achteruit bij de al gegraven sleuf gezet. Mannen in oranje pakken springen in de kuil. Schoppen worden ter hand genomen. Zo gaat het al een tijdje. Ze zijn bezig bepaalde ‘nutsvoorzieningen’ te vervangen en opnieuw aan te sluiten. Enkele dagen eerder werd er een sleuf gegraven van een meter breed.

“Wat gaat u nu doen meneer?”
“Dit is voor de elektriciteitsleiding, meneer.”
“Oké, en komt er nog glasvezel bij?”
“Nee, dat is alleen voor het buiten gebied.”
De ander dag wordt de gleuf weer dichtgegooid.

Twee dagen later gaat hij weer open, maar dan nog eens een keer zo breed.
“Wat gaat er nu in, meneer?”
“Gas, water, elektriciteitskabels; alles wordt vervangen.”
“En glasvezel?”
“Daar leggen we een lege buis voor neer. Kunnen ze hem zo doorvoeren als het zo ver is.”
Tja, snappen doe ik het niet. Doe alles in een keer, dacht ik nog. Zo hoef je niet twee keer iets open te maken. Maar dat werkt niet zo. Oké, het zal wel. Gas wordt aangesloten en bij de een is dat in twee uurtjes gepiept en bij een andere woning duurt het beslist veel langer. Het betekent wel een tijdje zonder gas en dus ook zonder warmte. Ook bij elektriciteit krijgt men van tevoren bericht wat er gaat gebeuren.

Dit staat er dan: Op die-en-die dag van zo-tot-zo laat heeft u geen stroom. Op die-en-die dag geen gas van zo-tot-zo laat. Brr, het is best fris binnen.
En soms ook: Sorry, vandaag was er geen monteur voor de prik, dus morgen nog een dag zonder stroom.

Tja, het kan verkeren. Intussen werken de mannen door met de machines; geschuif en gerommel. Er is tijd voor koffie en een praatje. En ondertussen lopen we al 4 maanden achter.

Er zit van alles in de grond waardoor ze niet opschieten. Overstort of septictanks die er eerst uit moeten. Dan duurt het zo maar weer een dag of wat langer langer en soms liggen er ergens wel drie. De mannen werken zorgvuldig en precies. Alles wordt goed en met zorg uitgevoerd. Men spreekt ook met respect over de werkgever Van Vulpen uit Gorinchem. Als er een machine stuk is, volgt er een belletje en wordt het vervangen. Er is gelukkig wel voldoende materieel om de klus te klaren. Het bedrijf heeft ongeveer 450 medewerkers in dienst.

De Lange Burchwal komt 60 cm lager te liggen, vertelt men ons.  Aan de oostkant komen treden naar beneden en aan de westkant de parkeervakken. Met de aanleg daarvan wordt pas begonnen als de nutsvoorzieningen klaar zijn. Ook de waterleidingen worden vernieuwd en als die zijn aangesloten wordt er rijkelijk gespoeld, want er mag natuurlijk niets achterblijven.

En er worden iedere week monsters genomen van het water en in het lab getest. Vandaar dat het soms op een lekkage lijkt. Zoveel water stroomt er dan over de straat!
“Dus dat gaat nog wel even duren dus?”
“Ja, en men wil ook de regenpijpen afkoppelen en er komt een schoon regenwaterafvoer midden in de straat.”
“Waar stroomt het water dan naar toe?”
“De riolering wordt vernieuwd.”
“Dus het regenwater van de daken gaat over de stoep lopen; een besluit van Woerden, begin 2020”.  Dat is niet zo fijn, want wat als het gaat vriezen?

“Ja, de trap zou lekker glad kunnen worden dat is wel een punt.”
“En de afvoeren over de stoep?”
“Tja, dat zou zomaar groen kunnen worden van de alg.”
“Ouderen gaan dan lekker glibberend hun boodschapjes doen. Is dit vooruitgang?”
De dames die dit komen uitleggen aan de deur en ons vertellen over de subsidie die men kan krijgen,  begrijpen de weerstand van de bewoners niet.
“Mevrouw, dit is de Lange Burchwal; dit is geen probleemloze straat: wateroverlast bijvoorbeeld; er zijn bewoners die al diverse keren onder water hebben gestaan.  Als je op vakantie gaat, moet er gesleept worden met zandzakken en waterkeringsschotten. Als je in bed ligt,  moet je soms je bedrand beethouden ander val je eruit door het trillen van de zware vrachtwagens.
Beetje overdreven, maar de huizen staan echt te schudden. Ze zijn niet onderheid. En het lijkt wel steeds erger te worden.
En dan de parkeeroverlast; probeer maar eens je garage uit te komen. Of een plek te bemachtigen om je auto kwijt te raken. Er zijn ongeveer 200 parkeerplaatsen tekort in de binnenstad. Er wordt over gesproken om met een vergunningstelsel te gaan werken. Moet je zoiets wel eerst aanschaffen: dus betalen, pannenkoek.
“Tja, ik zal u het een en ander doorsturen zodat u de mogelijkheden rustig kunt bestuderen.” Na een kopje koffie ging ze weer, beetje bleek, dat wel. “Volgende week gaan we verder met de andere bewoners”, vertelde ze nog. Bij navraag van deze en gene had men nog niets vernomen.
Stel, het gaat weer net zo hard regenen als een paar jaar terug. De afvoeren kunnen het niet bolwerken; de LBW is dan de opvangbak voor al het water. De Lange Burchwal wordt 60 cm dieper en dus komt er, naar ik hoop geen water meer de huizen binnen, maar misschien ontstaat er dan wel een giga plas voor de deur.
Het wordt ook nog eens een rechte weg en de snelheidsbeperkingen worden verwijderd. Dat wordt lachen, maar niet heus, als ze er op hoge snelheid doorheen gaan rijden.

Arme geparkeerde auto’s en deuren van de huizen die dan de volle laag krijgen. Ik zie het zo gebeuren. Je hebt van die jongens die dat geweldig vinden. Als dat maar goed gaat!

De sleuven worden nu zoveel mogelijk dichtgemaakt; het is eind december 2020. De stoepen zien er weer netjes uit. Na de feestdagen wordt de westkant aangepakt. Er is de komende tijd op de LBW vast en zeker veel te doen. . Dan springt het stoplicht op rood dan weer op groen.

Ooit gaat het goed komen.

 

Dit verhaal is van Bert van der Horst.

Weging voorgedragen burgemeester Danny de Vries

We schrijven maandag 19 oktober 2020.  Een dag waarop de Heksenwaag normaliter gesloten is…….. Zo niet vandaag. Vandaag vindt er een bijzondere weging plaats. Vandaag staat de onlangs als nieuwe burgemeester van Oudewater voorgedragen  Danny de Vries klaar om zich aan de weegproef te onderwerpen.  Heel verstandig. Want voorgedragen door de raad van Oudewater als burgemeester is immers nog maar voorgedragen. Alvorens echt benoemd te kunnen worden moeten de antecedenten van de kandidaat  nauwkeurig en grondig worden onderzocht. En met zicht op de post van burgemeester in Oudewater  betekent dit dat men in ieder geval gevrijwaard moet zijn van alle valselijke beschuldigingen van hekserij. Laaghartige praatjes over de burgemeester kunnen we in Oudewater immers niet gebruiken. En dus staat Danny de Vries  vandaag op de weegschaal om te laten vaststellen dat hij een gewicht heeft dat overeenkomt met de natuurlycke proportiën des lichaems – evenveel weegt als hij eruit ziet – en dus geen heks kan zijn. Heksen wegen immers zoals algemeen bekend is – vrijwel niets en de officiële vaststelling van een normaal gewicht maakt  aan alle potentiele geroddel een einde. Zo ook in dit geval : Danny de Vries  blijkt 206 pond te wegen.  Dat betekent dat Waagmeester Isa van der Wee met overtuiging hem zijn Certificaet van Weginghe kan overhandigen en wat Oudewater betreft niets zijn officiële benoeming t.z.t.  meer in de weg staat.

Uitreiking certificaat

 

Weging met een zelfde doel

Met deze plechtige overhandiging aan een potentiële ambtsdrager wordt tegelijkertijd een periode van bijna 300 jaar overbrugd. Op 21 juni 1729 immers vond in het (aflopende) tijdperk van de heksenvervolgingen de laatste officiële weging op de stadswaag van Oudewater plaats.  En wel met eenzelfde doel : de kandidaat van een voorgenomen benoeming te zuiveren van beschuldigingen van hekserij. Claas  van den Dool is immers voorgedragen als schout (wethouder) van Noordeloos, maar over hem en zijn vrouw doen allerlei praatjes de ronde. Om daar voor eens en voor altijd een einde aan te maken wordt hem dringend aangeraden zich aan de weegproef in Oudewater te onderwerpen. En zo geschiedt. Samen met zijn vrouw Neeltje Kersbergen wordt hij gewogen en niet te licht bevonden en wordt aan beiden het Certificaet uitgereikt. Een Certificaet waarvan een officieel afschrift ook heden ten dage te bewonderen valt in Museum de Heksenwaag (zoals de stadswaag van Oudewater sinds 1946 heet) .

Goed te weten dat in deze onzekere tijden één ding al eeuwenlang onveranderd is gebleven : In Oudewater is NOOIT iemand gewogen en dientengevolge te licht bevonden !

Walther Kok

Oudewaterpromotie, ook toen al!

“Wie een sigaar weet te savoureren, zal een Terminus begeren”(van sigarenfabriek Terminus uiteraard). Vlug, gemakkelijk en Op ieder uur Van de dag even goedkoop Koken, Verwarmen en Warm Water tappen”: dat loopt via Gem. bedrijven Oudewater. Voor de beste waren en…gratis sparen naar Sparwinkelier C.G. Mulder (bij de bushalte) . Bellen kan natuurlijk ook : naar kapsalon Meier (Tel. 3) of voor vleeswaren naar Th. Blom (Tel.45).

We vinden het allemaal in de uitgave van de V.V.V. te Oudewater uit 1949 waarin te midden van een flink pakket advertenties voorzitter A.W. den Boer op pakkende wijze weet te vertellen waarom het ook toen al zo de moeite waard was Oudewater te bezoeken . En hij kon het weten, want naast VVV-voorzitter was hij o.a. ook gemeentesecretaris en voorzitter van de Heksenwaag.

Nostalgie: CORONA, toen en nu

Het woord CORONA -( virus) van heden bracht mij weer terug naar het verleden.
In 1949 was mijn eerste baan secretaresse bij Cor de Lange : directeur van een sigarenfabriek met een bord : TERMINUS bij de voordeur!
Een kleine fabriek in Oudewater met ongeveer 12 mensen aan personeel:
Op kantoor een boekhouder, boven een sorteerder en 2  inpaksters
maar sigarenmakers waren het grootste deel !
In de werkplaats zaten 6 mannen aan een lange tafel met ieder een eigen vak.
Daarop legde een knecht steeds nieuwe gefermenteerde tabak.
De sigarenmakers sneden grote bladeren in een bepaald model
en pakten daar een hoeveelheid tabak in, dat ging heel snel.
Dan werden die ingepakte “stronken” in mallen gelegd ,
en naar de droogkamer gebracht door de knecht .
Het hele proces kan ik niet vertellen, maar die mallen hadden wel allemaal verschillende modellen ,
Daar waren  o.a. Bolknakken en Havanna’s, maar ook, let op,  CORONA’s bij !
Waarom dit virus diezelfde naam draagt ‘komt niet aan’ bij mij !
Mijn baas, de boekhouder en sorteerder gingen soms nieuwe melanges uitproberen.
Ik zat daar achter mijn typemachine dan tussen die ‘puffende’ heren!
Uiteindelijk gingen die sigaren natuurlijk allemaal op in rook!
Mijn wens zou zijn : deed dit CORONA-virus dat maar ook!
Cor de Lange was voor de Oudewaterse gemeenschap zeer actief
en o.a. door het verstrekken van voedselpakketten aan vluchtelingen zeer geliefd.
En bij het organiseren van de Lichtweek (1950 ) kwamen zijn connecties in Tiel goed van pas, (Klanten sigarenwinkeliers waren: Wiltens en Hes), omdat daar in juni  een ‘gekostumeerde’ feestweek geweest was.
Plotseling kwam in 1951 het einde  van de TERMINUS sigarenfabriek:
Op 44 jarige leeftijd werd Cor de Lange n.l. kortstondig ziek en is hij heel snel daarna al overleden  !
Zó ‘draafde ik door’ in  dit heden en weten jullie weer iets over mijn verleden!

Tekst en foto: Editha van den Bergh-Horman

Pansjo en ik op een kalender met : Hi 5 . ( Kalender was Kerstkadootje van dochter Yvonne)
En mijn laatst gemaakte schilderijtje. Ligt klaar voor Martijns 37ste verjaardag . Die kon het nog niet halen vanwege “afstand-corona”.

 

Ontdek Oudewater

Normaal is Oudewater alleen een afslag  die ik tegenkom  als ik binnendoor terug naar Gouda rijd. Maar nu heeft zoonlief een afspraak in Oudewater en zet ik hem af. Ik heb iets meer dan een uur te overbruggen en ik besluit om het centrum te verkennen.
Ik loop langs de IJssel  richting het centrum en ik geniet al van het nostalgische plaatje dat ik mag aanschouwen, de IJssel met op de achtergrond de St. Michaelskerk. Vlak voor de kerk leidt een bordje mij naar links voor het centrum.

Het is 19.30 uur en het centrum is heerlijke rustig. Mijn ontdekking kan beginnen. Het is mij al opgevallen dat op veel gebouwen godsdienstige prenten hangen en ik vraag mij af wat hier de reden van is. Ik kan mij niet voorstellen dat dit alleen komt omdat Oudewater een heel godsdienstige gemeente is. Later begrijp ik dat de prenten gemaakt zijn voor het 750-jarige bestaan van Oudewater en daarna zijn blijven hangen.

Gerard David

Het enige dat ik van Oudewater weet is dat er een Heksenwaag is en die heb ik snel gevonden. Ik word echter meer getrokken door het beeld dat voor de waag staat met de tekst: “…… een zoeker naar het hart van mensen die in het hart van Holland leven”.

Gedicht

Via een plattegrond op de kerk naast de Heksenwaag scan ik snel  mijn route en de belangrijke gebouwen die ik op de foto kan zetten. Als ik richting de St Franciscuskerk loop passeer ik het mooie oude raadhuis en realiseer mij dat ik ook wel eens binnen zou willen kijken.

 

 

 

 

 

 

 

patronaat

Ik geniet van mijn rondje Oudewater en loop via de Kapellestraat en de Kloosterstraat de Nieuwstraat in zodat ik weer uitkom bij de aftakking van de IJssel. Vanuit de wat nieuwere gebouwen en huizen kom ik nu weer bij het wat oudere gedeelte, waar de karakteristieke gebouwen en bruggen mijn aandacht trekken.
Na een bezoekje aan de St Michaelskerk kom ik via de Peperstraat  weer in het mooie centrum, waar ik wat historische informatie kan lezen over alles wat ik tot nu toe gezien heb.
Ik besluit de IJssel nog te volgen en langs het touwmuseum te lopen. Onderweg is er nog genoeg te bekijken.

touwfabriek

Mijn anderhalf uur is voor een groot deel om als ik zie dat er een schitterende zonsondergang is en ik besluit deze te gaan bewonderen vanaf de Hekendorperweg en de Zuringkade. Een schitterende afronding van mijn rondje Oudewater.

oudewater

regenboog

Chantal Toet

Met als toegift een stukje tekst van Marlies Koole:

Wat is Oudewater toch een prachtige stad. Een avondwandeling, ook al is het een korte, leverde deze mooie foto’s op. Eerst in de stad zelf. De straatjes, de huizen en andere gebouwen voeren je terug naar vroeger tijden. Naar toen het leven nog simpel en overzichtelijk was. Het is inmiddels meer dan 750 jaar geleden dat Oudewater een stad werd. Van het feest dat laatst gevierd werd, hangt er nog kunst door de hele binnenstad. Het is een welkome verrassing. De zon gaat bijna onder dus op naar het buitengebied. De regenboog boven de oude touwfabriek laat de onderkaak het van de zwaartekracht verliezen. Gelukkig is dat maar tijdelijk.

Oudewater

Terwijl de zon zakte achter de horizon en de kleuren telkens veranderden, bedacht ik dat Oudewater gelukkig mag zijn zo’n uitzicht te hebben.

Editha terug van weggeweest

In het verleden hebben we verschillende verhalen van de heel lang geleden in Oudewater wonende Editha van den Bergh-Hörmann geplaatst. Ze schreef ons weer eens een keer of een we nostalgisch verhaaltje van haar wilden plaatsen. Daar aan voorafgaand vertelde ze nog veel meer: (meer…)

Kurt Baschwitz (1886-1968) en Oudewater

Door: Walther Kok

“Oudewater dankt het mede aan Dr. Baschwitz dat de waag aldaar, en de betekenis van die waag in de strijd tegen de heksenwaan, de laatste tijd op breed terrein weer bekend zijn geworden”. Aldus gemeentesecretaris en voorzitter van de Waagcommissie A.W. den Boer eind jaren ’40 in een intussen zeldzaam geworden brochure ‘Oudewater’.

En daar had hij natuurlijk helemaal gelijk in. Want het was diezelfde Kurt Baschwitz die in 1942 onder de schuilnaam Casimir K. Visser – als ondergedoken jood kon hij niet onder eigen naam publiceren – het beroemde boek ‘VAN DE HEKSENWAAG TE OUDEWATER  en andere te weinig bekende zaken’ schreef.

Daarmee werd de Heksenwaag én Oudewater op een geweldige manier, mede door de talloze lovende recensies, onder de aandacht gebracht. En daar profiteren we tot op de dag van vandaag in Oudewater met graagte van.

Uiteraard kreeg Oudewater ook ruime aandacht in zijn latere, vele malen herdrukte, standaardwerk ‘Heksen en heksenprocessen’ (1e druk 1964) .

Voor ons Oudewaternaren / Geelbuiken blijft zijn werk uit 1942 echter HET relatiegeschenk bij uitstek. Gelukkig is het antiquarisch nog steeds goed verkrijgbaar en heeft het steeds weer nieuwe lezers trots gemaakt op hun stadje of tot een bezoek weten te verleiden .

Kurt Baschwitz expertise ging echter veel verder dan ‘alleen’ hekserij. Hij stond aan de wieg van de massapsychologie, verrichte baanbrekend onderzoek naar het ontstaan van de Nederlandse pers en zorgde er en passant voor dat hiervoor aan de Universiteit van Amsterdam en elders in de wereld allerlei instituten werden opgericht.

  

Over het veelbewogen leven van deze Baschwitz is recent een mooie biografie verschenen van de bekende sociaal- en massapsycholoog Jaap van Ginneken in een (Engelstalige) wetenschappelijke uitgave en een Nederlandstalige populaire versie.

Uiteraard  komt daarin ook Oudewater met zijn Heksenwaag  weer aan de orde.

En wie weet krijgen zo de woorden van Den Boer uit 1948, waarmee we deze blog begonnen, na 70 jaar een nieuwe inhoud!

In memoriam: Jeanne van Eck

Zij was mijn buurmeisje en speelgenootje op de Lange Burchwal in de jaren 1935 tot ongeveer 1942 . We zijn beiden in 1930 geboren en als je 12 jaar was ging je naar een ‘hogere school’ en speelde je niet meer op straat. Zij was rooms-katholiek en wij niet, dus we waren geen ‘schoolvriendinnen’.

Na 1944 zijn we elkaar uit het oog verloren, maar na een bezoek van mijn zusje en mij aan onze geboorteplaats (enkele jaren geleden) kwamen we haar op de Markt tegen. “Als dat de zusjes Hörmann niet zijn!”, was haar spontane begroeting. Sindsdien correspondeerden wij of belden elkaar soms op. Zeker op onze verjaardag! Zij was de enige vriendin die ik nog ‘in levende lijve’ in Oudewater had, want ‘digitaal’ ging Jeanne helaas niet; zij had daar geen belangstelling voor. Het bericht van haar overlijden heeft mij diep geschokt, want ik wist niet dat zij ziek was. Hoewel ik op mijn Kerst-/Nieuwjaarswensen niets hoorde, was ik er nog niet toe gekomen om haar op te bellen.

Woensdag wordt Jeanne begraven:
MOGE ZIJ RUSTEN IN VREDE

Een laatste groet, Editha