De burgemeester van Oudewater kwam verhalen (vertellen)

In een werkelijk afgeladen Rank opende Nell van Gool, voorziter van de Geschiedkundige Vereniging Oudewater de laatste bijeenkomst in het kader van 750 jaar stadsrechten voor leden en niet-leden, al dan niet in historische kledij in dat kleine maar sfeervolle plaatsje aan de Hollandse IJssel.

De laatste spreker in deze serie was de burgemeester van Oudewater, Pieter Verhoeve. Hij had zijn lezing als ondertitel ‘Het was nooit saai in Oudewater’ meegegeven. Nell van Gool kon het niet laten er aan toe te voegen: “Het is nooit saai in Oudewater.” En dat kun je wel zeggen; zeker na het afgelopen jaar.

Pieter Verhoeve begon zijn verhaal met een vraag: “Wat is er leuk aan archiefonderzoek?” Terwijl duidelijk was dat de aanwezigen zich werkelijk afvroegen wat daar nu zo leuk aan is, gaf Verhoeve zelf het antwoord al: “Entdeckungsfreude, …. ontdekkingsvreugde.”

Burgemeester_Oudewater Het bleek dat hij, om stof voor deze lezing te verzamelen,  op zoek was gegaan in het archief in Woerden – waar hij overigens (toevallig?) alleen verschillende Oudewaternaren trof. Hij had het niet kunnen laten om even zijn hand over de handtekening van Guillaume van Nassau / Willem van Oranje te laten glijden; een direct contact met het verleden, een historische ervaring, noemde hij het.

Voor het algemeen verhaal verwees Verhoeve naar het boek dat uitgegeven was door Fred van Schaik en speciaal voor deze avond was hij op zoek gegaan naar specifieke verhalen en die had hij, zoals spoedig duidelijk werd, tot het genoegen van alle aanwezigen gevonden en bracht ze met verve. Uiteraard is het ondoenlijk om zijn verhalen met de nodige kwinkslagen hier in zijn geheel weer te geven en – jammer voor de lezer die er niet bij was – dit was waarschijnlijk eenmalig. (Hoewel het schrijver dezes niet zou verbazen als Verhoeve nog eens een aardig boek over Oudewater schrijft.) De toehoorders hebben aantal prachtige anekdotes, veronderstellingen en smeuïge verhalen te horen gekregen over een viertal burgemeesters die Oudewater voor kortere of langere tijd hebben mogen ‘besturen’. Verhoeve had van één van zijn hoogleraren, professor Van Deursen, te horen gekregen dat ‘geschiedenis een vorm van naastenliefde is’, waarmee hij bedoelde dat je de mensen waar je het over hebt wel in hun waarde moet zien te laten en ze in de juiste context plaatst.

Een serie burgemeesters

De eerste in de serie was burgemeester Cornelis Willemszoon de Lange, waar we niet eens zo veel van weten, maar die wel in 1572 in Dordrecht was en dus, samen met zijn collega-burgemeesters, het inmiddels bekende stuk van destijds getekend heeft en, zo zei Verhoeve: “We kennen de gevolgen.” Na 1572 komt hij niet meer in de stukken voor, dus lijkt het aannemelijk dat hij bij de ‘Oudewaterse Moord’ ook, net als zo’n 500 tot 1000 andere inwoners, is omgekomen.

In de negentiende eeuw zien we burgemeester Johannus Justus Montijn op een bijzondere wijze Oudwater binnenkomen. We horen hoe hij Napoleon nog met alle eer ontving, maar kennelijk een dergelijk goede burgervader was, dat hij, na het vertrek van de Fransen, gewoon aan kon blijven als burgervader.

Met burgemeester Jacobus Marinus van Doorninck, die in 1915 – midden in oorlogstijd dus – aantrad, in 1942 – weer midden in oorlogstijd – weer aftrad en daarna nog even, van 1945/46 (dat is niet helemaal duidelijk) tot 1948, terugkomt, geeft Verhoeve aan dat het lastig is om in een dergelijke situatie te kiezen om weg te gaan óf te blijven om de ‘schade’ zo veel mogelijk te beperken. En dat oordelen na afloop soms wel iets te gemakkelijk is.

Burgemeester Mooyman

Tenslotte duidde Verhoeve burgemeester Mooyman, vereerd (en daar hoorde ik verschillende aanwezigen over) én verguisd (ook daar werd door sommige met minstens evenveel intensiviteit over gesproken) in een drietal trefwoorden: interkerkelijk, inventief en individualistisch. Zonder heel duidelijk de bedoeling te hebben de kool en de geit te willen sparen ging burgemeester Pieter Verhoeve zorgvuldig met alle verkregen informatie om en deed daarmee zijn voormalig leermeester Van Deursen alle eer aan.

Verhoeve rondde af met een toepasselijk gedicht over stadsrechten. En degenen die in historische kledij waren gekomen werden als op middeleeuws doek, maar dan met een camera, voor altijd vereeuwigd, waarna iedereen de Rank rustig en enige kennis rijker weer verliet.

Leden-GVO-Oudewater_historische-kledij_DSCN0619

Tekst en foto’s: Aad Kuiper – redactie Oudewater.net |
15 september 2015

3 thoughts on “De burgemeester van Oudewater kwam verhalen (vertellen)”

  1. Corrie van der Heiden zegt:

    Het was een mooie avond, waarin we genoten van het verhaal zoals hier boven beschreven. En de groepsfoto die na afloop werd gemaakt in historische kledij was ook hilarisch.

  2. Gert Jan Meijer zegt:

    Dank voor opsturen. Leuk verhaal, en jammer dat ik er niet bij was; nu mis ik al die details. Overigens begrijp ik de jaartallen bij Van Doorninck niet.

  3. Redactie Oudewater.net zegt:

    Dat is begrijpelijk, want in het verhaal was een jaartal overgeslagen. Nu staat het er goed.

Geef een reactie