Meester Piet Smits nam afscheid

Na zo’n jaar of veertig werkzaam geweest te zijn op de Mariaschool in Oudewater is Piet Smits gestopt met zijn werkzaamheden in en voor het onderwijs. In dergelijke verhalen wordt vaak nostalgisch teruggekeken naar het begin van een loopbaan, welke (vaak rigoureuze) veranderingen er in het onderwijs plaatsvonden en de laatste dag. We proberen ons daarom samen dit keer toch ook nog een beetje op de inhoudelijke kant van het onderwijs te richten; dat lukt echter maar half.

Maar natuurlijk beginnen we bij het begin. Afkomstig uit Wateringen ging Piet Smits naar de uiteraard R.K. Pedagogische Academie Mariahoeve aan de Diamanthorst (nee, het heette geen kweekschool meer en nee, ook nog geen Pabo; die kwam later pas) in Den Haag. Bijna aansluitend aan zijn opleiding ging hij in militaire dienst. Maar direct daarna, in december 1974, kwam hij op de Mariaschool werken, die toen nog onder leiding stond van Gerard Hartjes. Smits woonde even in bij Wout van Kouwen, op kamers in Papekop en even later nog boven de Nutsspaarbank (nu de Bokkensprong). Getrouwd met (juf) Marga gingen ze in 1975 in een huisje aan de Marktstraat wonen. Nu zijn ze beiden niet meer weg te denken uit Oudewater.

De eerste stappen in de Mariaschool

Piet Smits begon op de 6 klassige Mariaschool in de combinatieklas 2/3 (let op: klas 2/3 zou nu groep 4/5 zijn) waar hij mevrouw Tjon Si Fat opvolgde. Hij heeft daar in verschillende klassen les gegeven; ook – met in zijn achterhoofd wellicht al het idee om eens ‘Hoofd der School’ of, zoals het toen al heette, basisschooldirecteur te worden – bij de kleuters. Dat laatste was hem trouwens niet echt meegevallen; het duurde wel enige tijd voor hij er vat op kreeg hoe het in zo’n kleuterklas werkte. Effectief in 1989, maar officieel pas in 1994 werd Piet Smits directeur van de Mariaschool.

Op de vraag wat een goede leerkracht is, blijft Smits even stil. “In de eerste plaats,” zegt hij,” moet een leerkracht een prettig mens zijn; een goede onderwijzer kan het altijd nog wel worden. Maar of een technische goede leerkracht ook met een kind of met ouders kan leren meevoelen, … dat kan weleens een stuk lastiger zijn. Een leerkracht moet iemand zijn die om kinderen geeft, die aanvoelt hoe je met kinderen moet omgaan. De lijst met gevolgde opleidingen, voor- en nascholingscursussen is dan van minder belang. Lesgeven is niet alleen maar een technische activiteit, maar het gaat er om hoe je omgaat met kinderen.” En even later: ”Een leerkracht moet integriteit uitstralen, die moet er staan, zonder toneelspel. Anders prikken kinderen daar zo doorheen. Een kind moet voelen dat de leerkracht er voor je is.”

Wat is een goede school?

Op de vraag wat een goede school is reageert Piet Smits met de opmerking dat alle scholen in Oudewater goed zijn: “Iedereen hier legt zijn ziel en zaligheid erin. Soms doet een leerkracht het wat minder goed, maar dat wordt dan door de rest van het team opgevangen; en zo hoort het ook.” Smits benadrukt dat, als het op een school echt niet goed gaat, de inspectie zeker ingrijpt. “En soms gaat het met een groep wat lastig; dan zitten er wat te veel ego’s in en dat is voor een leerkracht niet altijd even gemakkelijk. Maar samen kom je daar wel uit, maar het is niet altijd even gemakkelijk.”

Meester Piet blikt toch nog even terug: “Vroeger was de methode die je hanteerde leidinggevend en het heeft eigenlijk wel vrij lang geduurd om dat los te laten en om meer rekening te houden met verschillen tussen kinderen.” En: “Toetsen vind ik niet verkeerd – hoewel het er van mij ook wel wat minder mogen zijn -, maar als uitgevers methoden gaan inrichten alleen maar om goede toetsresultaten te behalen, gaan we de verkeerde kant op. Dan wordt Cito wel heel erg bepalend. We moeten ons niet laten ringeloren door Cito-toetsen. En ook niet door regels. Soms lijken die zaken belangrijker dan het kind zelf, terwijl het kind toch echt centraal moet staan, want daar gaat het uiteindelijk om.”

Kinderen leren verantwoordelijkheid te nemen

Een klein aantal jaren is Piet Smits ook directeur op de Zevensprong in Boskoop geweest. Behalve dat hij er zaken ten behoeve van de school, de leerkrachten en het onderwijs regelde, was dit uitstapje ook een goede leerschool voor hem zelf. Hij zag daar hoe je kinderen op een andere manier kon laten omgaan met het nemen van verantwoordelijkheid. En dat heeft hij meegenomen naar de Mariaschool. Het belangrijkste is dat kinderen zich prettig voelen, veilig weten en leren verantwoordelijk te zijn voor hun eigen gedrag: “En dan moeten we er samen voor zorgen dat een kind goed toegerust naar de volgende school en uiteindelijk de maatschappij in kan gaan.”

Oudewater-Piet-Smits-Dictee Maria school 8-4-2015 211

Piet Smits heeft uiteraard allerlei veranderingen in het onderwijs – en dat zijn er nogal wat – meegemaakt. Hij vindt het soms wat te veel verzakelijkt; en als hij nog even verder terugkijkt: “Tja, achteraf heb ik weleens gedacht dat ik iets op een ander manier beter had kunnen doen, maar zulk soort zaken bedenk je vaak pas net iets te laat.” Echt heel vervelende dingen weet Piet Smits zich niet te herinneren, maar hij vond het nu wel tijd om te stoppen en zaken aan een, liefst jongere, directeur over te laten. Hij merkte dat het soms een belemmerende worsteling werd tussen zijn eigen overtuiging en de eisen van de moderne tijd; tussen wat je zelf vindt en wat de maatschappij van je vraagt.”

Ik laat de school goed achter

En op de vraag waar Piet Smits trots op is, hoeft hij niet zo lang na te denken: “Ik laat de school goed achter. Een mooi gebouw, een goed team en inhoudelijk is het onderwijs op de Mariaschool van deze tijd. De kinderen voelen zich er thuis en we helpen ze echt een stap verder.”

De laatste jaren waren zeer slopend en dat heeft thuis nog al wat achterstallige werkzaamheden tot gevolg. Daar is hij de eerst komende tijd wel druk mee. En verder wil hij eerst eens rustig een tijd genieten van de rust, de vrije tijd en heerlijk wat langer dan normaal op vakantie gaan.

“Daarna zie ik wel wat op mijn pad komt. De geraniums zijn aan mij nog niet besteed”, zo beëindigt Piet Smits zijn verhaal.

Tekst: Aad Kuiper – redactie Oudewater.net | 8 maart 2016
Foto’s: Bert van der Horst

Geef een reactie